شنبه , ۱ مهر , ۱۳۹۶

   بیماران قلبی چه بخورند و چه نخورند ؟

بیماران قلبی چه بخورند و چه نخورند ؟

نکاتی درخصوص رژیم غذایی بیماران قلبی

 

زنده بودن هر انسانی به تپش قلب او بستگی دارد، پس باید از قلب خود مراقبت کنید و بدانید چه نوع غذاهایی را باید مصرف کنید. پیروی از یک رژیم غذایی سالم، راهکاری مطمئن برای پیشگیری از ابتلا به بیماری‌های قلبی است.

 

بیماران قلبی چه بخورند ؟ مواد غذایی ضروری در رژیم غذایی بیماران قلبی چیست ؟

براساس مطالعات گسترده انجام شده در سطح جهان امروزه بیماری های قلب و عروق عمده ترین علل مرگ و میر محسوب می شوند. بر طبق برآوردهای سازمان جهانی بهداشت تا سال ۲۰۲۰ بیماری کرونر قلب و سکته مغزی به ترتیب اولین و چهارمین علل ناتوانی در سراسر جهان خواهند بود. همه گیری بیماری های قلبی در حال گسترش بوده و امروزه پرفشاری خون و کلسترول خون بالا به عنوان ۲ عامل مستقل در ایجاد بیماری های قلبی مطرح شده اند .

اگرچه ممکن است برخی افراد جامعه بطور ژنتیکی مستعد بیماری های قلبی باشند ولی تعدادی از این بیماری ها از جمله CHD (بیماری کرونر قلب ) زمینه اکتسابی دارند .این بدان معنی است که تظاهرات بالینی این بیماری که در سنین بالا بروز میکنند قابل پیشگیری بوده و در این زمینه تغذیه و رژیم درمانی وپیگیری شیوه زندگی سالم می تواند کمک کننده باشد.

بیماری کرونر قلبی به صورت مشکلاتی از قبیل دردهای آنژینی و انفارکتوس (حمله قلبی) بروز می‌کند. آنچه که سبب بروز بیماری قلبی می‌شود، تشکیل تدریجی رسوب‌های چربی یا پلاک‌ها در لایه داخلی دیواره سرخرگ‌ها می‌باشد. این رسوب‌ها سبب محدود کردن عبور خون می‌شوند که این پدیده را تصلب شرایین یا سخت شدن رگ‌ها (آترواسکلروز) می‌نامند.

در این بیماری هیچ علامت واضحی وجود ندارد‌‌، اما این تا هنگامی‌ است که آسیب به سرخرگ‌ها آنقدر جدی شود که جریان خون به قلب محدود شده و سبب بروز درد شود. مسدود شدن کامل یک سرخرگ خون‌رسان به قلب، منجر به حمله قلبی ناگهانی و کشنده می‌شود. روش‌های متداول جهت پیشگیری از تصلب شرایین شامل کاهش فشارخون، دریافت رژیم غذایی کم‌چربی، کاهش وزن اضافی و ترک سیگار می‌باشد. به برخی افراد نیز جهت کاهش کلسترول خون، دارو داده می‌شود.

تحقیقات نشان می‌دهند که ارتباط مستقیمی‌‌ میان رژیم غذایی و بیماری قلبی وجود دارد و با دریافت یک رژیم غذایی سالم می‌توان سلامتی قلب و دستگاه گردش خون را حفظ کرد.

 

بیماران قلبی چه بخورند و چه نخورند ؟

چه غذاهایی برای قلب مفید هستند؟

کلم برگ، کلم قرمز، گل کلم، کلم بروکسل، بروکلی، ‌شلغم، چغندر، اسفناج، مارچوبه، لوبیا سبز، نخود سبز، لوبیا قرمز، لوبیا چشم بلبلی، نخود خشک و عصاره مخمر دارای ویتامین‌های گروه ب خصوصا اسیدفولیک هستند. تحقیقات متعددی نشان داده‌اند که اسید فولیکی که بطور طبیعی در مواد غذایی یافت می‌شود، می‌تواند سبب کاهش ماده‌ای در خون به نام هموسیستئین شود و به این ترتیب از ابتلا به تصلب شرایین پیشگیری کند. دانشمندان بر این باور هستند که این ماده مستقیما به دیواره رگ‌ها آسیب می‌رساند و سبب تشکیل رسوب‌های چربی می‌شود. تخمین زده شده است که افزایش دریافت روزانه اسید فولیک به میزان ۱۰۰ میکروگرم، سبب کاهش مرگ‌ مرتبط با بیماری های قلبی به میزان ۷ درصد  در مردان و ۵ درصد در زنان می‌شود.

در جوامعی که مصرف کننده مقادیر فراوانی از ماهی‌های روغنی هستند، مشاهده شده است که شیوع بیماری‌های کرونر قلبی کمتر از جوامعی است که مقدار خیلی کمی‌ ماهی مصرف می‌کنند. ماهی‌های روغنی از قبیل ماهی آزاد و سایر ماهی‌ها از قبیل قباد، حلوا، شیر، کیلکا، و اوزون‌برون دارای اسیدهای چرب مفید می‌باشند.  دانشمندان معتقد هستند که این مواد باعث کاهش خطر انعقاد خون و همچنین ممانعت از افزایش چربی‌های مضر خون می‌شوند.

مصرف ماهی حداقل ۳ بار در هفته، برای افرادی که دارای سابقه بیماری قلبی و همچنین افرادی که مایل به پیشگیری از ابتلا به این بیماری هستند توصیه می‌شود.

جو دوسر، حبوبات، سیب و گلابی غنی از فیبر محلول هستند که به کاهش سطوح کلسترول خون کمک می‌کنند. ‌سیر نیز اثر مشابهی دارد. افزایش کلسترول خون، به خصوص ال دی ال (کلسترول بد)، یکی از عوامل خطر عمده در بروز تصلب شرایین است. مصرف منظم چنین غذاهایی به کاهش ال دی ال کمک می‌کند.

روغن زیتون، ‌روغن کانولا، مغزها و دانه‌ها حاوی نوعی از اسیدهای چرب به نام موفا هستند که به کاهش سطح ال دی ال کمک می‌کنند.

میوه‌ها و سبزی‌ها حاوی ویتامین‌های آنتی اکسیدان (ضد سرطان)، مواد معدنی و مواد مغذی مفیدی هستند که سبب متوقف‌کردن آسیب ناشی از عمل مواد سرطان‌زا به دیواره سرخرگ‌ها می‌شوند.

مصرف حداقل روزانه ۳ واحد از این غذاها برای بیماران قلبی توصیه می‌شود. سه چهارم لیوان آب میوه یا سبزی‌ها به عنوان یک واحد محسوب می‌شود که معادل یک عدد میوه متوسط یا یک لیوان سبزی خرد شده خام یا نصف لیوان پخته است.

 

بیماران قلبی چه بخورند و چه نخورند ؟

 

از چه غذاهایی باید پرهیز کنیم؟

گوشت و فرآورده‌های آن، لبنیات پرچربی و کره، ‌غنی از نوعی چربی هستند که باعث افزایش سطح ال دی ال  در خون می‌شوند. مصرف این غذاها را باید به حداقل رساند.

همچنین مصرف کیک و بیسکویت به علت نوع چربی بکار رفته در آن‌ها سبب افزایش سطح ال دی ال می‌شود.

انواع غذاها و سوپ‌های آماده مصرف و یا کنسرو شده، ‌غذاهای بیرون از منزل، سوسیس و کالباس و گوشت‌های نمک سود شده و بطور کلی گوشت و فرآورده‌های آن و همچنین تنقلات شور، سرشار از نمک (سدیم کلراید) هستند. دریافت زیاد سدیم با فشارخون بالا ارتباط دارد که از عوامل خطر جدی در بروز بیماری قلبی می‌باشد. کاهش مصرف این نوع غذاها و نمک طعام سر سفره به کاهش فشار خون کمک می‌کند.

چند نکته:

به سیگاری‌ها توصیه می‌شود که به ترک سیگار مبادرت ورزند زیرا نیکوتین سبب افزایش ضربان قلب، افزایش فشارخون و افزایش نیاز بافت قلب به اکسیژن می‌شود. با مصرف سیگار توانایی خون در حمل اکسیژن کاهش می‌یابد. عوامل سرطان‌زای دود سیگار به دیواره سرخرگ‌ها آسیب می‌رسانند. استراحت و شل‌کردن عضلات، ‌جهت کاهش میزان استرس لازم است. استرس از طریق افزایش هورمون‌های استرس (از جمله آدرنالین) سبب تولید و افزایش کلسترول می‌شود.

بیماران قلبی چه بخورند و چه نخورند ؟

توصیه هایی در مورد رژیم غذایی مبتلایان به بیماری های قلبی- عروقی:

رسیدن به وزن نرمال:

بر اساس مطالعات افراد دارای چربی اضافه(بخصوص در ناحیه شکم) بیش از دیگران به بیماری قلبی دچار می شوند .افزایش وزن منجر به بالا رفتن بار قلب ،افزایش کلسترول و بالا رفتن فشار خون و کاهش HDL خواهد شد . هم چنین چاقی خطر بروز دیابت را نیز افزایش می دهد.

مصرف نان سبوس دار و غلات کامل:

مصرف غلات کامل از خطر پیشرفت بیماری‌های قلبی پیشگیری کرده و باعث کاهش سطح کلسترول خون نیز می‌شود. حدود یک سوم از غذای ما باید بر اساس کربوهیدرات‌ها باشد که نیمی از آن را غلات کامل تشکیل دهند.

بر اساس کالری مورد نیاز از انواع نان سبوس دار (بربری ،سنگک،نان جو)وغلات کامل(عدس ،لوبیا،نخود،…)استفاده کنید و از مصرف چیپس،پفک،بیسکویت های چرب و نان خامه ایی پرهیز کنید.

لوبیای سیاه شامل اسیدفولیک، آنتی‌اکسیدان، منیزیوم همراه با فیبر غذایی است که به کنترل کلسترول و سطح قند خون کمک می‌کند.

 

بیماران قلبی چه بخورند و چه نخورند ؟

مصرف حداقل ۵ وعده میوه و سبزیجات به بیماران قلبی توصیه می شود

 

مصرف سبزی ها:

تحقیقات می‌گوید، خوردن حداقل ۵ وعده میوه و سبزی‌جات در روز، احتمال خطر مرگ بر اثر بیماری‌های حاد مانند بیماری‌های قلبی، سکته قلبی و سرطان را تا ۲۰ درصد کاهش می‌دهد.برای حداکثر استفاده از مواد مغذی موجود در میوه و سبزی‌جات،‌ سعی کنید در روز به جای استفاده از یک نوع میوه و سبزی از انواع مختلف آن‌ها استفاده کنید.

به جای نمک، شکر و چربی‌های ترانس، سبزیجات تازه را به رژیم غذایی خود بیافزایید. بعضی از آنها که شامل آنتی‌اکسیدان نیز هستند عبارتند از: آویشن، رزماری، پونه‌ی کوهی.

مصرف انواع سبزیجات برگ سبز وتیره (انواع کلم ها،کاهو،فلفل دلمه ایی،هویج) در برنامه روزانه خود بگنجانید.

برگ چغندر سرشار از پتاسیم و منیزیوم و مواد معدنی است که به کنترل فشار خون کمک می‌کند.

هویج این سبزی ترد و شیرین به کنترل قند خون کمک می‌کند همچنین برای تنظیم کلسترول خون مفید است چون سرشار از فیبرهای محلول در آب است. می‌توانید از پوره‌ی هویج در سس ماکارونی نیز استفاده کنید.

 

بیماران قلبی چه بخورند و چه نخورند ؟

هویج برای کنترل کلسترول خون مفید است

 

مصرف میوه ها:

مصرف روزانه منابع فیبر محلول (پکتین)همچون سیب،مرکبات،توت فرنگی در کاهش کلسترول خون بسیار مفید خواهد بود.

گیلاس شامل آنتوسیانین است که به حفظ سلامتی عروق کمک می‌کند. گیلاس را به شکل تازه، کمپوت یا خشک شده می‌توانید استفاده کنید.

مصرف فراورده های لبنی :

باید از لبنیات کم چرب استفاده کنید ،و ممصرف فرآورده هایی همچون کره،سرشیر،خامه را از لیست غذایی خود حذف نمایید.

مصرف تخم مرغ :

مصرف سفیده محدودیتی ندارد اما زرده بدلیل کلسترول بالا نباید بیش از ۲عدد در هفته مصرف گردد.

گوشت ها:

حتی الامکان از گوشت های سفید(مرغ-ماهی)استفاده نمایید. پنیر مصرفی نیز باید از نوع کم نمک وکم چرب باشد.

تحقیقات نشان داده مصرف منظم اسیدهای چرب امگا ۳ ، خطر بروز بیماری‌های قلبی را کاهش داده و شانس زنده ماندن پس از حمله قلبی را افزایش می‌دهد و از تشکیل لخته خون در عروق کرونر نیز پیشگیری می‌کند.سعی کنید در هفته دوبار ماهی بخورید که یک بار آن ماهی سفید و بار دیگر آن ماهی چرب مانند سالمون و تن تازه باشد.

 

بیماران قلبی چه بخورند و چه نخورند ؟

مصرف ماهی سالمون که حاوی امگا ۳ است به بیماران قلبی توصیه می شود

 

ماهی سالمون شامل امگا۳ فراون است. امگا۳ خطر بی‌نظمی ضربان قلب و افت فشار خون را کاهش می‌دهد. ماهی سالمون همچنین دارای مقادیر پایین تری گلسیرید است. بهتر است هفته‌ای دو وعده از این غذا استفاده شود.

روغن ها :

بدن ما برای انجام مناسب وظایفش نیاز اساسی به مقداری چربی دارد ولی اکثر افراد بیش از مقداری که بدنشان لازم دارد چربی مصرف می‌کنند.با کاهش مقدار زیادی از چربی‌هایی که مصرف می‌کنیم می‌‌توانیم کلسترول خونمان را تا حد مطلوبی کاهش دهیم.

سعی کنید از گوشت بدون چربی، مرغ و ماهی و لبنیات کم چرب در برنامه غذایی‌اتان استفاده کنید.

مصرف روغن جامد (به دلیل رسوب در دیواره شریان) ،سس های چرب وکره گیاهی (به دلیل اسیدهای چرب ترانس) اکیدا ممنوع می باشد.بهترین روغن مصرفی برای این گروه سویا،افتابگردان،زیتون و کانولا می باشد .

روغن زیتون فوق بکر که فقط با فشردن زیتون بدست می‌آید و عاری از مواد شیمیایی است و سرشار از آنتی‌اکسیدان می‌باشد به حفظ رگ‌های خونی کمک می‌کند. همچنین سرشار از چربی‌های اشباع نشده است که بهترین جایگزین برای روغن‌های اشباع شده (مانند کره) می‌باشد. می‌توانید در سالاد یا پختن سبزیجات از آن استفاده کنید.

نمک :

اگر به فشارخون بالا مبتلا هستید بسیار منطقی است که مصرف نمک را کاهش دهید. متخصصان تغذیه مصرف بیش از ۶ گرم نمک در روز را توصیه نمی‌کنند که به اندازه یک قاشق چای‌خوری سر صاف است که هم نمک سر سفره و هم نمک موجود در مواد غذایی را شامل می‌شود.

مصرف بی رویه نمک موجب افزایش فشار خون و بالا رفتن فشار وارده بر قلب ،کلیه ها و تمام اعضای بدن خواهد شد.

بیماران قلبی چه بخورند و چه نخورند ؟

بیماران قلبی از مصرف بی رویه نمک بپرهیزند

ورزش :

به منظور بهبود وضعیت قلبی و کاهش وزن مطلوب علاوه بر برنامه غذایی متعادل ،داشتن برنامه ورزشی منظم(۳۰دقیقه در روز)مفید میباشد.

 

 مصرف شیرینی ها:

مصرف قند و شکر ،عسل،خرما و تمام مواد شیرین و نشاسته ایی باید کنترل شود چرا که شیرینی زیا موجب چاقی و افزایش تری گلیسرید خون و بیماری دیابت خواهد شد.

 

 مصرف ادویه 

مصرف ادویه جات تند مثل فلفل تند،مواد کافیین دار مثل قهوه و شکلات و چای غلیظ می توانند تعداد ضربان قلب را افزایش دهند ،بنابراین در مصرف انها باید اعتدال را رعایت کرد.

 

 روش پخت غذا :

بهتر است پخت تمام مواد غذایی به صورت آبپز و کبابی باشد. از خوردن غذاهای سرخ کردنی بپرهیزید.

 

مصرف گردو:

یک مشت کوچک مغز گردو در روز سبب پایین آمدن کلسترول خون و کاهش تورم رگ‌های خونی می‌شود.

 

بیماران قلبی چه بخورند و چه نخورند ؟

 

گردو شامل امگا۳، چربی‌های اشباع نشده و فیبر است. فواید آن هنگامی به چشم می‌آید که جایگزین چربی‌های بد نظیر چیپس و کیک شود. می‌توانید در سالاد نیز از گردو استفاده کنید.

 

مصرف بادام :

خلال بادام را همراه با سبزیجات، ماهی، جوجه و انواع دسرها می‌توانید استفاده کنید. بادام شامل استروئیدهای گیاهی، فیبر و چربی‌های مفید برای قلب است که به کاهش کلسترول بد LDL‌کمک می‌کند، البته در صورتی که جایگزین چربی‌های بد در رژیم غذایی شود. یک مشت کوچک مغز بادام در روز بسیار مفید است.

 

مصرف لبنیات :

پنیر توفو سرشار از پروتئین سویا است و دارای مواد معدنی مفید برای قلب است. در انواع غذاها می‌توان از آن استفاده کرد.

ماست کم‌چربی ماست دوبرابر شیر کلسیم و پتاسیم دارد. از محصولات کم‌چربی ماست استفاده کنید. همچنین ماست به کنترل فشار خون کمک می‌کند و برای سلامت استخوان‌ها مفید است.

بیماران قلبی چه بخورند و چه نخورند ؟

مصرف مرکبات به بیماران قلبی توصیه می شود

 

مصرف مرکبات :

شامل فیبر فراوان، پتاسیم و مواد ضدکلسترول است که به تنظیم فشارخون کمک می‌کند. یک پرتقال متوسط حدود ۶۲ کالری انرژی و ۳ گرم فیبر دارد.

 

دانه کتان :

این دانه‌ی براق شامل سه ماده مفید برای قلب است: فیبر، لیگانان، و امگا۳ گیاهی است. برای هضم بهتر دانه کتان، بهتر است آن را آسیاب کنید و به ماست، حبوبات ، غلات یا سالاد بیفزایید.

 

جو و جودوسر :

می‌توان آن را جایگزین برنج کرد یا برای تهیه سوپ از آن استفاده کرد. فیبر موجود در جو به کاهش کلسترول و قند خون کمک می‌کند.

 

قهوه :

قهوه و چای به سلامت قلب کمک می‌کند. تحقیقات نشان می‌دهد کسانی که روزی ۳ تا ۴ فنجان چای یا قهوه می‌نوشند کمتر به دیابت مبتلا می‌شوند. البته اگر مبتلا به فشارخون هستید در مصرف قهوه دقت کنید چون ممکن است اثر منفی بر فشارخون داشته باشد.

 

گردآوری : مجله تصویر زندگی

منابع: کرمانی/irteb.com/tebyan.net/behsite.ir/fa.parsiteb.com

 

 



این مطلب مفید بود ؟
1 از 52 از 53 از 54 از 55 از 5
Loading...

این مطلب را با دوستان خود به اشتراک بگذارید:



نظر یا پرسش خود را بیان کنید

  • لطفا از نوشتن با حروف لاتین (فینگلیش) خودداری نمایید.
  • از ارسال دیدگاه های نا مرتبط با مطلب و مجله، تکرار نظر دیگران، توهین به سایر کاربران و ارسال متن های طولانی خودداری نمایید.
  • لطفا نظرات بدون بی احترامی، افترا و توهین به مسئولان، اقلیت ها، قومیت ها و ... باشد و به طور کلی مغایرتی با اصول اخلاقی و قوانین کشور نداشته باشد.
  • در غیر این صورت، «تصویر زندگی» مطلب مورد نظر را رد یا بنا به تشخیص خود با ممیزی منتشر خواهد کرد.

نام(لازم)

ایمیل(لازم)

بیشتر ببینید
در این رابطه بیشتر بخوانید
مطالب قبلی این بخش
  • درمان گرفتگی عضلات , شل کننده عضلات درمان گرفتگی عضلات با شل کننده های طبیعی

    درمان گرفتگی عضلات با روش های خانگی  درمان گرفتگی عضلات با هفت شل کننده طبیعی عضلات را در این مطلب بخوانید. با این روش های ساده خانگی درد اسپاسم عضلانی را تسکین دهید. آیا تا …

  • هلال سفید روی ناخن هلال سفید روی ناخن نشان دهنده مشکلات و بیماری در بدن شماست

    اگر به ناخن ها دقت کنید می بینید که ریشه آن ها کمی سفیدتر است که به آن ها هلال روی ناخن می گویند. رنگ، شکل و اندازه این هلال سفید روی ناخن ها نشان …

  • خواص شلیل خواص شلیل • چرا باید شلیل بخوریم ولی هسته آن را نخوریم ؟

    شلیل میوه آب‌دار تابستانی بوده که دارای فواید و خواص درمانی فراوانی است. در بخش تغذیه مجله تصویر زنگی با ما همراه شوید تا با خواص شلیل و مضرات این میوه خوشمزه بیشتر آشنا شوید.   …

  • تمرینات کششی برای بهبود درد شانه

    ۸ نمونه ورزش کششی برای بهبود درد شانه   ورزش های زیر نمونه ورزش کششی برای بهبود درد شانه هستند، با انجام این حرکات در طول روز درد شانه را از خود دور کنید.   …

  • آشنایی با ۹ ویروس مهلک

        انسان‌ها از مدت‌ها قبل از اینکه گونه‌ ما به شکل امروزی تکامل یابد در حال مبارزه با ویروس‌ها بوده‌اند. در مورد برخی بیماری‌های ویروسی واکسن‌ها و داروهای ضد ویروسی به ما اجازه جلوگیری …

  • خواص تخم پرندگان

    خواص تخم پرندگان تخم‌مرغ بهتر است یا تخم سایر پرندگان؟! خیلی‌ وقت‌ها غذاها تکراری و حوصله‌ سربر می‌شوند؛ خیلی وقت‌ها حوصله آشپزی نداریم و اصلا قید غذا خوردن را می‌زنیم اما وقتی گرسنگی زورش به …

  • مهمترین علل خرابی دندان ها

    مهمترین علل خرابی دندان ها چیستند؟   از قدیم مردم بر این باور بودند که با مسواک، خمیر دندان و نخ دندان می‌توان از پوسیدگی‌ و خرابی دندان جلوگیری کرد ولی حال در جدید‌ترین تحقیقات …

  • علل، پیشگیری و درمان دندان درد

         برای پیشگیری و درمان دندان درد چه کنیم ؟ علل دندان درد ، پیشگیری و درمان دندان درد دندان درد چیست؟ شایعترین علت دندان درد و یا درد در ناحیه ی فک و …

  • علائم و نشانه های کم کاری تیروئید

        دلایل و نشانه های کم کاری تیروئید چیست ؟   کم کاری تیروئید یا تیروئید کم کار، به این معنا است که غده تیروئید شما مواد شیمیایی یعنی هورمون به اندازه کافی ترشح …

  • درمان کمردرد با این حرکات ورزشی

    تمرینات ورزشی تقویت کمر و درمان کمردرد   کمردرد دیر یا زود به سراغ هر کسی می‌آید. این درد ممکن است در جاهای مختلف کمر انسان به وقوع بپیوندد. می‌توانید از آن‌هایی که دیسک کمر …

  • توصیه هایی به پاشنه بلند پوش ها

      اجازه ندهید بخاطر خوش تیپ شدن، پاهایتان درد بکشد. در این رابطه، متخصصان توصیه هایی دارند که به شما کمک می کند تا بتوانید کفش های مورد علاقه خود را بپوشید، و در عین …

  • برای افزایش تراکم و استحکام استخوان چه کنیم؟

      چند خوردنی برای تقویت استخوان‌ های بدن استخوان‌ های ما در جوانی سالم و محکم هستند اما زمانی که به میانسالی می‌رسیم استخوان‌ ها شروع به نازک شدن می‌کنند و این فرآیند بعد از …

  • نوشیدنی معجزه آسا , نجات سیگاری ها , سلامتی ریه نوشیدنی معجزه آسا برای نجات سیگاری ها

    نجات سیگاری ها با این اکسیر معجزه آسا   با وجود اینکه هیچ داروی معجزه‌آسایی برای نجات سیگاری ها از اثرات مخرب سیگار وجود ندارد اما با این حال می‌توان با کمک یک نوشیدنی طبیعی که از ترکیبات …

  • خواص ماش + روش تهیه جوانه ماش

    خواص ماش + روش تهیه جوانه ماش   ماش در گروه حبوبات جای می ‌گیرد و در برنامه غذایی روزانه، حبوبات مهم‌ ترین منبع تامین پروتئین گیاهی هستند. ماش نیز از ارزش تغذیه ‌ای بسیار …