دوره نوجوانی و چالش های آن را بشناسید

دوره نوجوانی دوره گذار از کودکی به جوانی و بلوغ می باشد. یک دوره حساس که هم از لحاظ جسمی و هم از لحاظ روحی روانی فرد دچار چالش ها و تغییرات خاصی میشود. برای اینکه این چالش ها رو بهتر بشناسیم بهتره که اول بدونیم دوره نوجوانی به چه رده سنی گفته می‌شود :

• اوایل نوجوانی (۱۰ تا ۱۳) سالگی
• اواسط نوجوانی (۱۴ تا ۱۷) سالگی
• اواخر نوجوانی (۱۸ تا اوایل دهه ۲۰ سالگی)

تحولات جسمی دوران نوجوانی

سه تغییر بدنی اصلی که در دوره نوجوانی رخ می دهد، که عبارتند از:

• رشد جنسی (نشانه اولیه بلوغ)
• خصوصیات جنسی اولیه (تغییر در اندام هایی که مستقیماً با تولید مثل در ارتباط هستند).
• خصوصیات جنسی ثانویه (علائم بدنی بلوغ جنسی که مستقیماً با اندام تولید مثل ارتباطی ندارند).

تحولات فکری دوران نوجوانی

سطح تفکر دوره نوجوانی از کودکان بالاتر است. کودکان فقط می توانند در مورد زمان حال خود فکر کنند. نوجوانان فراتر از این حد حرکت می کنند و می توانند افکار درست ار از نادرست تشخیص دهند. اما آن ها هنوز هم رفتارها و نگرش های خود مراقبتی را نشان می دهند.

تحولات اجتماعی و عاطفی دوران نوجوانی

نوجوانان نیز در این مدت از نظر اجتماعی و عاطفی در حال رشد هستند. مهمترین کار در دوران نوجوانی، جستجوی هویت است. در کنار جستجوی هویت، مبارزه برای مستقل شدن نیز به وجود می آید.

تغییرات جسمی

تغییرات جسمی ناشی از بلوغ در دوره نوجوانی نیز ادامه پیدا می کند. اکثر پسران رشد جنسی خود را آغاز کرده و تغییرات مربوط به بلوغ ادامه دارد. به عنوان مثال، ممکن است برخی از آن ها صدایشان تغییر کند باشند و یا آکنه روی صورت آن ها ایجاد شود. تغییرات جسمی ممکن است در دختران کامل تر شوند، و اکثر دختران دوره های منظم قاعدگی را داشته باشند.

روابط با جنس مخالف

در این سن بسیاری از نوجوانان به روابط عاشقانه و جنسی علاقه مند می شوند. آن ها ممکن است هویت جنسی خود را زیر سوال برده و آن را کشف کنند. در صورت عدم حمایت و پشتیبانی خانواده و والدین، تا حدودی کشف این روابط می تواند برای نوجوانان استرس زا باشد. یکی دیگر از روش های معمول برای کاوش در روابط جنسی در نوجوانان خود تحریکی و یا خودارضایی است.

تلاش برای استقلال

بسیاری از افراد در دوره نوجوانی در حالی که برای مستقل شدن خود تلاش می کنند با والدین خود درگیری های بیشتری دارند. آن ها ممکن است وقت کمتری را با خانواده و زمان بیشتری را با دوستان خود بگذرانند. نوجوانان از ظاهر خود شان بسیار نگران هستند و ممکن است فشار اطرافیان و همسالان آن ها در این سن به اوج خود برسد.

رشد مغز

مغز در این مرحله همچنان در حال تغییر است و بالغ می شود، اما هنوز هم تفاوت های زیادی در نحوه تفکر نوجوانان در این مرحله دیده می شود.. برای همین نوجوانان در این سنین بیشتر تفکر انتزاعی “فکرهای بزرگ” دارند، اما نمی توانند از این تفکرات خود استفاده کنند.

رفتار والدین با نوجوانان

اگر والدین و نوجوانان سعی کنند تا همدیگر را درک کنند، خانه نباید به یک میدان جنگ تبدیل شود. کودکان و والدین غالباً در حال تغییر روابط خانوادگی در دوره نوجوانی هستند. اما والدین در این مدت هنوز به عنوان یک پشتیبان و حامی اصلی و مهم شناخته می شوند.

برخی راهکارها که والدین می توانند برای بهبود روابط با نوجوانان خود در نظر بگیرند، عبارتند از:

• از تحقیر فرزندان خود و خندیدن به سوالات ساده آن ها بپرهیزید.
• هنگامی که می خواهند صحبت کنند، به طورکامل به آن ها توجه کنید.
• با حفظ روابط مثبت و احترام آمیز بین خود و نوجوانان، سعی کنید آن ها از این دوره لذت ببرند.
• با آرامش به حرف های آن ها گوش کنید و روی شنیدن و درک دیدگاه فرزندان خود تمرکز کنید.
• فرزندان خود را تشویق کنید تا در تصمیم گیری های خانوادگی شرکت کنند و درمورد نگرانی های خانوادگی همراه شما باشند.
• حتی اگر همیشه رفتار آن ها را تأیید نکنید، احساسات فرزندانتان را درک کرده و آن ها را قضاوت نکنید. توجه داشته باشید پدر و مادر باید همیشه در دسترس فرزندان خود باشند. پس راه های ارتباطی خود را با فرزندان تان افزایش دهید.
• در مورد رفتارهای مخاطره آمیز (مانند فعالیت جنسی و استفاده از مواد مخدر) و پیامدهای آن ها با نوجوانان خود صحبت کنید.
• به استقلال و فردیت فرزند تان احترام بگذارید. همیشه به فرزندتان یادآوری کنید که هر کجای که لازم باشد به آن ها کمک خواهید کرد.

توقع والدین از نوجوانان

توقع والدین از نوجوانان عبارتند از:

• با پدر و مادر خود مودب باشید و احترام بگذارید.
• از نگاه کردن به والدین خود به عنوان دشمن خودداری کنید.
• احساسات خود را با والدین خود به اشتراک بگذارید تا آن ها بتوانند شما را بهتر درک کنند.
• با ذهن باز به حرف های والدین خود گوش دهید و سعی کنید موقعیت ها را از دیدگاه آن ها هم ببینید.
• انتقادات خود را نسبت به خانواده با مدرسه با پیشنهاد هایی برای پیشرفت های عملی تقویت کنید.

رشد اجتماعی در نوجوانی

برخی از موضوعات کلیدی که می تواند در رشد اجتماعی یک نوجوان تأثیر داشته باشند، عبارتند از:

الگو پذیری از همسالان

با بزرگ شدن کودکان، آن ها سعی می کنند وقت خودشان را بیشتر با دوستان سپری کنند. در نتیجه، دوستان می توانند در تفکر و رفتار کودک شما تأثیر بگذارند. فشار همسالان می تواند تأثیر مثبت و حتی منفی داشته باشد. تاثیر منفی همسالان می تواند کودک شما را وادار به سیگار کشیدن، نوشیدن الکل، استفاده از مواد مخدر یا انجام رابطه جنسی نا ایمن یا سایر رفتارهای پرخطر کند.

• ارزش هایی را که برای شما و خانواده تان مهم است را در کودک خود تقویت کنید.
• توانایی ها و عزت نفس نوجوان خود را تقویت کنید تا تحت تأثیر دیگران قرار نگیرد.
• با فرزند خود رابطه صمیمی برقرار کرده و ارتباطات باز و صادقانه را تشویق کنید.
• کودکانی که با والدین خود روابط خوبی دارند، بیشتر در مورد تصمیمات یا مشکلات با آن ها مشورت می کنند.
• به کودک خود کمک کنید تا درک کند که فشار همسالان چیست. اگر کودک فشار همسالان را درک کند می تواند در برابر تأثیرات منفی همسالان خود مقاومت کند.

هیجانات دوران نوجوانی :

در این دوره از زندگی فرد، هیجانات زیادی وجود دارد و باید سعی کرد این هیجانات کنترل و به مسیر مشخصی هدایت شود . به طور مثال ورزشهای مهیج میتواند گزینه خوبی برای نوجوانان باشد.

یا آموزش موسیقی ، هنر ، و …..  میتواند سهم بسزایی در هدایت و کنترل هیجانات نوجوان داشته باشد.آیا نوجوانی که هیجان ندارد طبیعی است ؟‌ هم بلی و هم خیر اما  در انتهای مطلب باید توجه داشت که افسردگی در سنین نوجوانی باید جدی گرفته شود. بیماری ای که اگر کنترل نشود ممکن است آثار مخربی در سالهای پیش روی یک نوجوان داشته باشد. از این رو نوجوان و افسردگی یکی از چالشهای هر خانواده‌ای است که در آن یک نوجوان وجود دارد و بایستی از منظر روحی روانی همواره مراقب نوجوان خود در خانه باشیم.