امنیت بالا، امکانات مطلوب و مقرون به صرفه بودن از ویژگیهای برجسته قطارها است. این ویژگیهای مثبت موجب شده است تا عده زیادی از مسافران به ویژه علاقمندان به سفرهای زمینی و ارزان قیمت از سفر با این وسیله نقلیه استقبال کنند. علیرغم آنکه بلیط قطار اصولا نوسان قیمتی کمی دارد با این حال اغلب اوقات مسافران برای سفر در هر یک از مسیرهای ریلی دست کم با چند گزینه قیمتی متفاوت رو به رو میشوند. سوالی که در اینجا مطرح میشود این است که عوامل موثر در قیمت بلیط قطار کدامند؟ اگر شما هم جواب این سوال را نمیدانید و میخواهید بدانید چه عواملی میتوانند قیمت بلیط قطار به مقصد مورد نظرتان را تغییر دهد پس در ادامه مطلب همراه ما باشید.

سفر در مسیرهای ریلی مختلف با قیمتی متفاوت
بیتردید مسافت میان مبدا و مقصد یکی از اصلیترین و بدیهیترین عواملی است که میتواند بر قیمت هر وسیله نقلیهای از جمله قطار اثرگذار باشد. بنابراین در بررسی عوامل موثر بر قیمت بلیط قطار نیز یکی از اولین عوامل را میتوان مسیر ریلی یا در واقع مسافت ریلی مورد نظر دانست. بطور مثال اگر تمامی عوامل موثر در قیمت بلیط قطار را یکسان فرض کنیم و تنها مسافت میان مبدا حرکت و مقصد ریلی را در نظر بگیریم، بنابراین طبیعی است که قیمت بلیط قطار تبریز مشهد که شامل یکی از طولانیترین مسیرهای ریلی در داخل کشور است با قیمت بلیط قطار تهران قم که مسافت ریلی کوتاهی را دربرمیگیرد کاملا متفاوت است.
قطارهای شرکت های ریلی مختلف با قیمتهای گوناگون
در صنعت حمل و نقل ریلی ایران بیش از ده شرکت ریلی مشغول به فعالیت و خدماترسانی به مسافران هستند. برخی از آنها مانند شرکت ریلی رجا از سابقه بیشتری برخوردارند و نام آنها برای مسافران شناخته شدهتر است. بسیاری دیگر هم مانند شرکت ریلی قطارهای نورالرضا در سالهای اخیر به شمار شرکتهای ریلی فعال کشور پیوستهاند. هر یک از این شرکتهای ریلی در ناوگان ریلی خود دستهای از قطارها را بکار گرفتهاند که ویژگیهای و امکانات متمایز خود را دارند. از منظر کیفیت ارائه خدمات به مسافران ریلی نیز هر یک از این شرکتها به گونه متفاوتی عمل میکنند. در نتیجه طبیعی است که هر شرکت ریلی سیاست قیمتگذاری متفاوتی را در پیش بگیرد. در نهایت تمامی اینها موجب میشود تا شرکت ریلی که در زمان خرید بلیط قطار توسط مسافران انتخاب میشود در قیمت بلیط نیز تاثیرگذار باشد.

انواع قطارها و تاثیر انتخاب آنها در قیمت بلیط
از دیگر عواملی که بر قیمت بلیط قطار تاثیر بسیاری دارد نوع قطار است. قطارها انواع مختلفی دارند و میتوان آنها را از چندین منظر مختلف دستهبندی کرد. با این وجود دو دسته اصلی قطارها که موجب تفاوت قیمت بلیط قطار میشوند را میتوان قطار کوپهای و قطار اتوبوسی دانست. قطارهای کوپهای همانطور که از اسمشان پیدا است به آن دسته از قطارها گفته میشود که چیدمان صندلیهای قطار به صورت هر چند صندلی در فضای جداگانهای تحت عنوان کوپه انجام شده است. بدین ترتیب در قطارهای کوپهای مسافران در کوپههای چهار نفره و شش نفره سفر میکنند. سفر با این قطارها یک مزیت اصلی دارد و آن هم داشتن فضای شخصی بیشتر در طول سفر است. بیشتر مسافران نیز ترجیح میدهند تا در سفر با اعضای خانواده یا سفر با گروهی از دوستان یک کوپه دربستی را در اختیار بگیرند تا در طول مسیر احساس راحتی بیشتری داشته باشند. در مقابل در قطارهای اتوبوسی چیدمان صندلیها درست مانند اتوبوسها است و در طول مسافران حضور همسفران غریبه را بیشتر احساس خواهند کرد. این موضوع موجب تفاوت قیمت بلیط قطار در سفر با هر یک این قطارها شده است. بطوری که در حالت کلی هزینه بلیط قطار اتوبوسی از بلیط قطار کوپهای کمتر است. در قطارهای کوپهای نیز قطار ۴ تخته اغلب قیمت بیشتری نسبت به قطار ۶ تخته دارد.

تاثیر سن مسافران در قیمت بلیط قطار
قیمت بلیط قطار بر مبنای سن مسافران میتواند متغییر باشد. در واقع هزینه سفر ریلی برای چند گروه سنی مختلف بطور متفاوتی محاسبه میشود. تعرفه سنی قطار بر مبنای سه دسته نوزاد، کودک و بزرگسال تعریف شده است. بر این اساس افراد زیر دو سال به عنوان نوزاد در نظر گرفته میشوند و بلیط قطار برای آنها صرفا شامل ۱۰ درصد از قیمت اصلی بلیط است که به عنوان هزینه بیمه مسافرتی دریافت میشود. رده سنی دوم مربوط به افرادی است که سن آنها از ۲ سال تا ۱۲ سال است. این افراد بر اساس تعریفه قیمتی قطارها به عنوان کودک دستهبندی میشوند و قیمت بلیط قطار برای آنها بطور نیم بهاء در نظر گرفته میشود. مسلما افراد ۱۲ سال به بالا نیز به عنوان فرد بزرگسال ملزم به پرداخت کل هزینه تعریف شده برای قیمت بلیط قطار به مقصد مورد نظر هستند.
امکانات انواع قطار
بیتردید مهمترین عامل تاثیرگذار در قیمت بلیط قطار را میتوان امکانات و ویژگیهای داخلی قطارهای مختلف دانست. این عامل برخلاف برخی دیگر از عوامل که از حیطه اختیار مسافران خارج هستند، میتواند در حیطه انتخاب و در نتیجه تحت کنترل متقاضیان خرید بلیط قطار باشد. از این منظر قطارها میتوانند در نوع امکانات با یکدیگر متفاوت باشند و به دنبال آن هر قدر میزان بیشتری از امکانات را در اختیار مسافران قرار دهند قیمت بیشتری پیدا میکنند. بطور مثال هر قطار میتواند بر حسب نوع سیستم صوتی تصویری، سیستم تهویه، ویژگیهای فنی واگنها مانند عایقبندی حرارتی یا صوتی، کیفیت ملزومات خواب، تعداد سرویسهای بهداشتی و دارا بودن رستوران یا عدم وجود رستوران قیمت متفاوتی داشته باشد.
اگر بخواهیم در دسته بزرگتر و ملموستری این موضوع را مطرح کنیم میتوانیم به درجهبندی قطارها از منظر امکانات اشاره کنیم. به عبارت سادهتر قطارها نیز همانند هتلها میتوانند تعداد ستارههای متفاوتی داشته باشند و ستاره بیشتر نشانگر میزان امکانات بیشتر در آنها است. بنابراین بلیط قطار پنج ستاره زندگی رجا و یا بلیط قطار ویژه فدک برای مسافرانی که تمایل دارند تا یک سفر ریلی لوکس و ایدهآل با بیشترین امکانات را به ازای پرداخت هزینه بیشتر تجربه کنند مناسب است. در حالی که سفر با قطارهای معمولی یا میان رده که نمونه آنها همانقطار شش تخته و سه ستاره هستند هزینه کمتری دارد.