برای انحصار وراثت کجا برویم؟

انحصار وراثت از جمله امور حقوقی مرتبط با فوت است, در واقع فوت شخص واقعه ای است که اثرات حقوقی متعددی ایجاد می کند، یکی از مهم ترین این آثار بحث ارث و تعیین وراث متوفی و نحوه تقسیم ارث بین ایشان است. نخستین گام در تقسیم ارث متوفی تعیین وراث قانونی وی می باشد که این مهم از طریق گواهی حصر وراثت به وسیله دادگستری احراز و اعلام می گردد تا حقوق ورثه حفظ شود. این گواهی صرفا اسامی ورثه قانونی شخص متوفی و میزان سهم الارث هر یک را مشخص می کند لکن تقسیم ارث بین ایشان در نهایت نیازمند دادخواست جداگانه تحت عنوان تقسیم ترکه است.

چه اشخاصی حق درخواست صدور گواهی انحصار وراثت را دارند؟

از نظر قانون اشخاصی که ذینفع در ترکه متوفی باشند می توانند تقاضای صدور گواهی انحصار وراثت نمایند تا از مزایای قانونی آن بهره مند گردند:

۱) شخصی که متوفی به نفع وی وصیت نموده باشد.

۲) هر یک از ورثه, در صورتی که به سن قانونی نرسیده باشد ولی قانونی وی می تواند به نمایندگی از او تقاضا دهد.

۳) طلبکاران شخص متوفی به منظور تعیین میزان سهم هر یک از ورثه در دیون متوفی.

۴) در صورتی که متوفی برای اداره اموال یا اداره امور فرزند صغیر خود وصی تعیین کرده باشد وی نیز می تواند تقاضای صدور گواهی انحصار وراثت نماید.

۵) هر شخصی که در نتیجه تقسیم ترکه ذی نفع می باشد مانند کسی که بخشی از ترکه را از یکی از ورثه خریده است.

مدارک لازم جهت انحصار وراثت

جهت انحصار وراثت مدارک ذیل باید تقدیم شورای حل اختلاف گردد:

۱) شناسنامه و گواهی فوت متوفی

پس از تایید فوت فرد مورد نظر توسط پزشک، گواهی فوت توسط ثبت احوال تایید و صادر می‌ شود و سپس شناسنامه متوفی باطل می‌ شود.

۲. کپی شناسنامه وراث

شخصی که به دنبال انحصار وراثت می‌ باشد، باید علاوه بر شناسنامه خود، کپی شناسنامه وراث را همراه داشته و به دادگاه ارائه کند.

۳. استشهادیه محضری

اسامی وراث فرد متوفی باید در یک فرم خاص ارائه شده توسط دادگاه لیست شود. پس از آن دو نفر غیر وراث که وراث را می‌ شناسند باید این فرم را امضاء کنند. امضاء وراث هم باید توسط اسناد رسمی تایید و گواهی آن به دادگاه ارسال شود.

۴. وصیت نامه

اگر فرد متوفی وصیت نامه‌ ای به جای گذاشته باید آن را نیز تحویل دهید.

مراحل انحصار وراثت چیست

به طور خلاصه مراحل انحصار وراثت بدین نحو است که هر یک از ورثه ابتدا مدراک لازم برای انحصار وراثت را از جمله گواهی فوت و استشهادیه تهیه کرده و سپس با طرح دادخواست لازم در شورای حل اختلاف تقاضای صدور گواهی انحصار وراثت می نماید. لازم به توضیح است هر یک از ورثه که این اقدامات را انجام دهد کافی است و رضایت دیگر وراث شرط نیست. در ذیل مراحل را به صورت گام به گام بیان خواهیم نمود:

۱) نخستین مرحله از مراحل انحصار وراثت دریافت گواهی فوت متوفی است. امروزه دریافت گواهی فوت به صورت الکترونیک بوده و مراجعه حضوری لازم نیست و از طریق سایت سازمان ثبت احوال به نشانی death.sabteahval.ir قابل دریافت می باشد.

۲) دومین مرحله تهیه استشهادیه مبنی بر منحصر بودن وراث شخص به افراد معرفی شده در استشهادیه می باشد. این استشهادیه باید به صورت رسمی در یکی از دفاتر اسناد رسمی تهیه و توسط حداقل دو شاهد امضا گردد.

۳) سومین مرحله ارائه دادخواست انحصار وراثت به شورای حل اختلاف از طریق دفتر خدمات قضایی است. به پیوست این دادخواست علاوه بر مدارک فوق می بایست شناسنامه و کارت ملی متوفی و نیز، شناسنامه و کارت ملی وراث ضمیمه گردد. همچنین ،قباله ازدواج و نیز ، وصیت نامه متوفی ( در صورت وجود ) ، می بایست به عنوان مدارک لازم ، ضمیمه دادخواست به شورای حل اختلاف ارسال گردد. لازم به ذکر است اخذ گواهی مالیاتی مالیات بر ارث شرط انحصار وراثت نیست.

۴) در مرحله چهارم, دادخواست به شورای حل اختلاف اخرین اقامتگاه متوفی ارسال می گردد. شورا پس از بررسی مدارک,درخواست انحصار وراثت ایشان را در روزنامه اگهی نموده تا در صورتی که شخص دیگری ادعای ارث داشته باشد خود را معرفی نماید. پس از گذشتن یک ماه از اگهی منتشره شورا گواهی انحصار وراثت صادر می نماید. در گواهی صادره اسامی کلیه اشخاصی که از متوفی ارث می برند با قید دقیق میزان سهم الارث مشخص می گردد.

هزینه انحصار وراثت در سال ۱۴۰۲ چقدر است؟

صدور گواهی انحصار وراثت نیازمند تقدیم دادخواست و هزینه دادرسی به مبلغ ۲۰۰ هزار تومان می باشد. توجه داشته باشید برای انتشار آگهی انحصار وراثت توسط شورای حل اختلاف هزینه ای دریافت نمی شود و به صورت رایگان می باشد.

مرجع صالح برای انحصار وراثت کجاست؟

انحصار وراثت در صلاحیت شورای حل اختلاف آخرین محل اقامتگاه متوفی است. در صورتی که اخرین محل اقامتگاه متوفی مشخص نباشد می بایست در شورای حل اختلاف آخرین محل سکونت موقت وی طرح دعوا صورت گیرد.

مهم ترین نکات در خصوص انحصار وراثت

۱) حضور همه ورثه لازم نیست و هر ذینفع می تواند تقاضای صدور گواهی نماید و از مزایای آن بهره مند گردد.

۲) دریافت گواهی مهلت خاصی ندارد. هر زمان بعد از فوت متوفی میتوان نسبت به اخذ آن اقدام نمود.

۳) این گواهی صرفا میزان سهم الارث و تعداد و نام ورثه را مشخص می کند و برای تقسیم ارث باید دعوای تقسیم ترکه مطرح شود.

۴) شرط دریافت گواهی پرداخت مالیات بر ارث نیست لکن در صورتی که ورثه قصد فروش اموال را داشته باشند می بایست مالیات بر ارث بپردازند.

۵) اگر برخی از وراث اموال متوفی را تصرف کرده باشند گواهی حصر وراثت رافع اختلاف نیست.

۶) ورثه در صورتی که بخواهند به قائم مقامی از متوفی مطالبات وی را از بدهکاران مطالبه نمایند می بایست این گواهی را دریافت کرده باشند.

۷) اگر هر یک از وراث گواهی حصر وراثت بگیرند سایر ورثه می توانند از آن استفاده نمایند.

۸) گواهی حصر وراثت قابل اصلاح است. یعنی اگر نام برخی از ورثه در گواهی قید نشده باشد می توان از شورای حل اختلاف تقاضای اصلاح گواهی صادره را نمود.

انواع گواهی انحصار وراثت

دو نوع گواهی انحصار وراثت وجود دارد:

۱) گواهی انحصار وراثت محدود: این گواهی زمانی صادر میشود که اموال متوفی کمتر از ۵۰ میلیون تومان ارزش داشته باشد. همچنین چنانچه وراث قصد معرفی خود به عنوان ورثه متوفی در یکی از ادارات و ارگانهای دولتی یا غیر دولتی را داشته باشند باید گواهی انحصار نامحدود را اخذ نمایند.

۲) گواهی انحصار وراثت نامحدود

چنانچه اموالی که از متوفی به وراث ارث رسیده باشد بالای ۵۰ میلیون تومان ارزش داشته باشد، ورثه باید برای فروش یا تقسیم اموال گواهی انحصار وراثت نامحدود دریافت کنند.

منبع: وکیل سایت