
بعد از آنکه صنعت فرشبافی با ورود فرشهای ماشینی شکل گرفت؛ بسیاری از کیفیت پایین این فرشها در مقایسه با فرشهای دستباف سخن گفتند. حتی برخی عنوان کردند که این فرشها قدرت رقابت با فرشهای ماشینی را ندارند. اما این پایان کار فرشهای ماشینی نبود. زیرا این فرشها از مزیتهایی برخوردار بودند که فرشهای دستی فاقد آن بودند. از طرفی با گذشت زمان فرشهای ماشینی زبادی وارد بازار شدند که با طرفداران خاص خود گوی میدان را از فرشهای دستی نیز ربودند. از این رو در حال حاضر انواع مختلفی از فرشهای زیبا و باکیفیت ماشینی موجود است؛ اما واقعیت آن است که هنوز هم فرشهای بیکیفیت زیادی وجود دارد. بنابراین برای خرید یک فرش ماشینی خوب باید ویژگیهای خوب فرشهای ماشینی را شناخت. فرشهای ماشینی باکیفیت ویژگیهای مختلفی دارند که ما در این نوشته به برخی از این ویژگیها اشاره کردهایم:
شانه فرش تعداد گرههای موجود در عرض فرش است. تراکم برعکس شانه، تعداد گرههای فرش در طول آن است. فرشهایی که بر اساس شانه در بازار موجود است عبارت است از: ۵۰۰، ۷۰۰، ۱۰۰۰، ۱۲۰۰ و ۱۵۰۰ شانه. از نظر تراکم نیز عبارت است از: ۳۰۰، ۴۰۰، ۵۰۰، ۶۰۰، ۷۰۰، ۸۰۰، ۹۰۰ و ۱۰۰۰. اگر به دنبال یک فرش باکیفیت و بادوام هستید، باید دنبال فرشهایی با شانه و تراکم بالا باشید. هر چه تراکم فرش بیشتر باشد؛ کیفیت و دوام آن بالاتر خواهد بود. علاوه بر این شانه و تراکم بالا بر زیبایی، ظرافت، طرح و نقش فرش نیز تاثیرگذار است.
شاید با خواندن این مطلب متعجب شوید؛ اما پرزها نیز واقعا بر دوام و کیفیت فرش تاثیر دارند. البته اگر فرشی خریدید که در همان ابتدا پرزهای زیادی داشت نگران نشوید، زیرا این موضوع طبیعی است و با گذشت زمان کمتر میشود. اما اگر این اتفاق نیفتاد بدانید که فرشی که خریدهاید فرش باکیفیتی نیست؛ زیرا این بدان معناست که الیاف به کار رفته در فرش ضعیف است. برای آنکه بدانید آیا میزان پرز فرش طبیعی است یا خیر، هنگام خریدن فرش به پرزهای آن دست بزنید و آن را بررسی کنید. اگر میزان پرز در یک قسمت از فرش بیش از اندازه بود، در این صورت الیاف به کار رفته در آن باکیفیت نیست.
نوع الیافی که فرش از آن ساخته شده است، از عوامل تعیین کننده در کیفیت فرش است. الیافهایی که در ساختار فرش به کار میروند انواع مختلفی دارند. متداولترین الیاف فرش عبارتند از: نایلون، پلی استر، پلی الفین، پلی پروپیلن و… الیاف طبیعی فرش مانند پشم و سیزال نیز مورد استفاده قرار میگیرند، اما معمولا خیلی کم استفاده میشوند. متداولترین الیاف مورد استفاده در فرشهای ماشینی نایلون است. الیاف نایلون بسیار قوی و انعطافپذیر هستند. علاوه بر این نایلون در برابر مواد شیمیایی، روغن و رطوبت مقاومت بالایی دارد. همچنین الیاف نایلون با محلول رنگ میشوند و در نتیجه دارای ثبات رنگ و مقاومت بسیار خوبی در برابر محو شدن هستند.

دومین الیاف پر مصرف در فرشهای ماشینی پلیالفین است. فرشهایی که با استفاده از الیاف الفین ساخته میشوند نسبت به فرشهایی که از نایلون استفاده می کنند قیمت کمتری دارند. دلیل این موضوع آن است که الیاف الفین به اندازه نایلون سخت و مقاوم نیست. با این حال الیاف الفین مقاومت بسیار بالایی در برابر رطوبت دارند و همین ویژگی آنها را برای داخل یا خارج از خانه مناسب میکند. پلی الفین در برابر گرما، مواد شیمیایی و لکه نیز مقاومت بالایی دارد. پلی پروپیلن نیز در برابر کپکزدگی، رطوبت، نور خورشید، مواد شیمیایی و… مقاومت بالایی دارد و جز الیافهای خوب محسوب میشود.
رنگ فرش علاوه بر آنکه بر زیبایی فرش تاثیرگذار است بر دوام آن نیز تاثیر دارد. اگر فرش موردنظر شما رنگ باکیفیتی نداشته باشد، به مرور زمان ارزش و کیفیت خود را از دست میدهد. دو روش عمده برای افزودن رنگ به الیاف فرش وجود دارد: رنگرزی محلول و رنگرزی استوک. در رنگرزی محلول، رنگ همزمان با تولید نخ به آن اضافه میشود. یعنی رنگ به خوبی به بافت و جان نخ نفوذ میکند. از این رو مقاومت رنگ این نوع نخها در برابر آفتاب و یا رطوبت بالا است. اما در روش استوک، رنگ معمولا بعد از تولید نخ به آن تزریق میشود. از این رو مقاومت نخهایی که با روش استوک رنگ شدهاند، در برابر رطوبت، نور خورشید، مواد شیمیایی و… کم است. بنابراین طبیعیست فرشی که از روش محلول در رنگرزی استفاده میکند، کیفیت و مقاومت بالایی دارد.
شاید تشخیص تمام مواردی که به آنها اشاره کردیم به راحتی برای هر کسی امکانپذیر نباشد. از این رو اگر با آگاهی از این موارد نیز نتوانستید فرش ماشینی باکیفیت را تشخیص دهید؛ به سراغ برند بروید. برخی از برندها به دلیل کیفیت خوب محصولات خود شناخته شده هستند و تردیدها در مورد کیفیت آنها بسیار کمتر است. از این رو شناخت برندهای معتبر باعث میشود تا خیال خریدار از خرید یک محصول باکیفیت راحت شود؛ زیرا خریدار میداند در حال خرید یک محصول باکیفیت است. با این حال همین موضوع ممکن است باعث شود تا قیمت فرشهای ماشینی برند در مقایسه با نمونههای مشابه گرانتر باشد. اگر واقعا موضوع کیفیت برایتان مهم است و از طرفی با قیمت بالای آن مشکل دارید؛ بهترین راه خرید اقساطی فرش است. استفاده از وام کالا نیز میتواند کمککننده باشد. برای استفاده از این نوع وام بهتر است ابتدا از شرایط وام کالا اطلاع پیدا کنید، سپس نسبت به استفاده از آن اقدام کنید.
علاوه بر ویژگیهای مهمی که جهت تشخیض کیفیت فرش به آنها اشاره شد، موضوع کاربری فرش نیز مهم است. اگر قرار است از فرش در محلی که با رطوبت و یا خیس شدن مداوم سروکار دارد (مانند آشپزخانه) استفاده کنید؛ حتی اگر بهترین فرش را نیز انتخاب کنید؛ ممکن است فرش شما خیلی زود کیفیت خود را از دست دهد. بنابراین مراقیبت مناسب از فرش و توجه به محلی که قرار است در آنجا استفاده شود نیز در دوام و کیفیت فرش تاثیرگذار است.