برخی از زوجها در ماهها یا سالهای اول پس از ازدواج، عجلهای برای فرزند آوری ندارند؛ اما بسیاری از آنها به دنبال راههایی برای افزایش شانس بارداری میگردند تا هرچه زودتر لذت پدر و مادر شدن را تجربه کنند. در حالت طبیعی اگر زوجین فاقد هرگونه مشکل باروری بوده و در مناسبترین زمان و ایام تخمکگذاری مقاربت داشته باشند، بهسادگی بارداری رخ میدهد. اما اغلب زوجها پس از چند بار تلاش، به نتیجه میرسند که انتظار طولانیتری را برایشان رقم میزند. در ادامه، راهکارهایی جهت افزایش شانس حاملگی معرفی میشود.

اگر باوجود اطمینان از عدم ناباروری و همچنین انجام رابطه جنسی محافظت نشده در حوالی روز تخمکگذاری، همچنان بارداری رخ نداده است، جای نگرانی نیست. گاهی تأخیر در بارداری، به مسائلی نظیر ضعیف بودن اسپرم یا تخمک، تعداد کم اسپرمها، تخمکگذاری نامنظم، کیفیت پایین و رشد ناکافی فولیکولها، انسداد جزئی لولههای رحمی (فالوپ) و… مربوط میشود. اغلب این مشکلات را میتوان با راهکارهای خانگی و سنتی، تا حد زیادی برطرف کرد و شانس حاملگی را افزایش داد. لازم به ذکر است که زنان زیر ۳۵ سال، دستکم تا ۱۲ ماه و زنان بالای ۳۵ سال نیز حداقل تا ۶ ماه باید برای فرزند آوری تلاش کنند و در صورت طولانیتر شدن این بازه زمانی، میبایست به پزشک متخصص مراجعه نمایند.
شاید بتوان اولین و اصلیترین راه افزایش شانس بارداری را مقاربت در ایام تخمکگذاری دانست. در زمان تخمکگذاری، تخمک بالغ پس از رها شدن از تخمدان به سمت لولههای فالوپ حرکت میکند و همزمان، لایه اندومتر رحم (پوشش داخلی رحم) جهت لانهگزینی تخمک بارورشده، ضخیم میگردد. اگر در همین زمان اسپرم هم در لولههای فالوپ وجود داشته باشد، شانس بارداری به شدت افزایش مییابد.
در زنانی که عادت ماهانه منظمی با دورههای ۲۸ روزه دارند، معمولاً در چهاردهمین روز قاعدگی (روز ۱۴ از ابتدای خونریزی) تخمکگذاری رخ میدهد. در صورت پریود نامنظم نیز میتوان با مشورت پزشک، از روشهای دیگری جهت تعیین روز تخمکگذاری استفاده کرد.
با مشخص شدن و محاسبه زمان تخمک گذاری ، انجام نزدیکی جنسی از ۴ یا ۵ روز قبل از آن تا ۱ روز بعدازآن به افزایش شانس بارداری کمک میکند. علت این زمانبندی آن است که تخمک باید حداکثر تا ۲۴ ساعت بعد از آزادسازی بارور شود و از طرفی، اسپرمها تا حدود ۵ روز در بدن زن زنده میمانند.

اقدام به بارداری مسئله مهمی است که باید آمادگی آن در زن و مرد وجود داشته باشد. البته در حالت طبیعی، زن و شوهر بدون مراجعه به پزشک اقدام به بارداری میکنند و در صورت عدم موفقیت، جهت دریافت مشاوره یا انجام آزمایشها و معاینات لازم مراجعه مینمایند. اما در صورت تمایل میتوان با یک چکاپ اولیه (نظیر معاینه واژینال و تستهای هورمونی) پیش از فرزند آوری، مکملها و ویتامینهای موردنیاز را از پزشک دریافت و مصرف آنها را آغاز کرد. این کار به حفظ سلامت عمومی بدن و افزایش توان بارداری کمک میکند.
سبک زندگی افراد، نقش مؤثری در حفظ قدرت باروری آنان دارد. داشتن یک زندگی آرام و بی حاشیه همراه با آرامش و افکار مثبت، پرهیز از مشاغل استرسزا و خارج از توان، مدیریت استرس و رفع اضطرابهای روزمره، داشتن استراحت و خواب کافی و… به تسریع در بارداری کمک میکند. از آنجایی که عدم موفقیت در هر بار تلاش برای فرزند آوری میتواند باعث نگرانی یا ناامیدی زوجین شود، حفظ آرامش و امیدواری بهمنظور سلامت جسم و روان در افزایش شانس حاملگی مؤثر است.
داشتن رژیم غذایی سالم و مقوی علاوه بر حفظ سلامت بدن و تقویت ارگانهای تولید مثل، با افزایش سلامت اسپرمها و تخمکها به تسریع بارداری میانجامد. فولیکولها اجزای مهمی در فرایند بارداری هستند که تخمکها را تا زمان بالغ شدن در خود نگه میدارند و تغذیه میکنند. لذا مصرف مواد غذایی مقوی، در افزایش کیفیت و سلامت آنها مؤثر است. برخی از این خوراکیها عبارتاند از:
در همه افراد و تمام گروههای سنی، ورزش کردن برای حفظ سلامتی بدن ضرورت دارد. اما افرادی که قصد فرزند آوری دارند بهتر است از ورزشهای سنگین، حرفهای و طولانیمدت خودداری کنند و تمرینات مناسبتری –نظیر نرمش و ورزشهای هوازی– را برای خود انتخاب نمایند. ورزش سنگین با برهمزدن تعادل هورمونی و فرایند تخمکگذاری، مانع از لقاح و بارداری میگردد و شانس فرزند آوری زودهنگام را کاهش میدهد.
یکی دیگر از راههای افزایش شانس بارداری در خانمها، تقویت تخمدان است. استفاده از ویتامینهای موردنیاز بدن بهویژه مصرف روزانه ۶۰۰ میکروگرم اسیدفولیک از ۳ ماه مانده به بارداری، به تقویت تخمدان کمک میکند. فولیک اسید علاوه بر افزایش شانس حاملگی موجب جلوگیری از نقصهای مادرزادی و نقص لوله عصبی در جنین میشود. مصرف خوراکیهای زیر نیز در تقویت تخمدان مؤثر است:
یکی از اثرات منفی چاقی و اضافهوزن در افراد و بهویژه بانوان، کاهش شانس بارداری است. اضافهوزن و چاقی مفرط موجب تنبلی تخمدانها، عدم تعادل هورمونی و درنتیجه بارداری دیرهنگام میشود. حتی در صورت حاملگی باوجود چاقی، ممکن است دوران بارداری پرخطری پشت سر گذاشته شود. برای رسیدن به وزن ایده آل میبایست ضمن مشورت با پزشک، رژیم غذایی مناسبی انتخاب کرد و یک دوره ورزش روزانه و منظم را در پیش گرفت.
سلولهای جنسی زن و مرد یعنی تخمک و اسپرم، نیازمند سلامت کامل و قدرت کافی برای لقاح هستند. مصرف هرگونه مواد مخدر، سیگار، قلیان، الکل و… با آسیب رساندن به این سلولها و تضعیف سایر ارگانهای بدن، شانس بارداری را کاهش میدهد و حتی در صورت بارداری نیز احتمال بروز نقص و بیماری در جنین وجود خواهد داشت. علاوه بر موارد فوق، توصیه میشود بانوان مصرف مواد کافئیندار از قبیل چای، قهوه و نسکافه را کاهش دهند تا شانس بارداری آنها افزایش یابد.
علاوه بر اهمیت تقویت فولیکولهای حاوی تخمک و تخمدان زنان، تقویت اسپرم مردان نیز برای افزایش شانس بارداری اهمیت دارد. تقویت اسپرم صرفاً به معنای افزایش کیفیت و قدرت آن نیست، بلکه افزایش تعداد اسپرمها نیز باعث تسریع بارداری میشود. تغییر رژیم غذایی و تغییر سبک زندگی، بر بهبود کیفیت اسپرم های ضعیف اثرگذار است. از این میان میتوان گفت عواملی که سطح تستوسترون را تحت تأثیر قرار میدهند، بیشترین اثر را بر کمیت و کیفیت اسپرم خواهند داشت.
بدین منظور، در درجه اول باید مصرف الکل و داروهای مخدر و روانگردان را قطع کرد؛ چراکه این مواد با کاهش سطوح تستوسترون باعث کاهش تعداد اسپرمها میشوند. رسیدن به وزن متعادل، سرعت حرکت اسپرمها را در حد کافی نگه میدارد. حفظ دمای مناسب بیضهها (حدود ۳۴ تا ۳۵ درجه سانتیگراد) هم موجب جلوگیری از مرگ اسپرمها میگردد. بدین منظور باید از حمام آب داغ، سونا، جکوزی، پوشیدن لباسهای تنگ و چسبان و… خودداری کرد. ورزش منظم و حفظ آرامش روانی نیز در تقویت اسپرم مؤثر است.

سخن پایانی
پیش از هرگونه نگرانی برای تأخیر در بارداری، باید دانست که بسیاری از زوجین دفعات متعددی تلاش میکنند تا صاحب فرزند شوند. در صورت داشتن یک سبک زندگی سالم، رژیم غذایی استاندارد، ورزش منظم و حفظ سلامت عمومی بدن، تا حد زیادی میتوان به داشتن یک بارداری موفق امیدوار بود. بااینحال، هرگونه تأخیر یا مشکل در حاملگی را میتوان با پزشکان متخصص در میان گذاشت و ضمن یافتن علت، نسبت به رفع موانع اقدام کرد. تیم رادیناسلامت با داشتن تجربهای چندین ساله در زمینه گردشگری سلامت، بیماران و مراجعان محترم را به حرفهایترین پزشکان حوزه زنان و ناباروری معرفی میکند و کلیه خدمات مرتبط از قبیل دریافت نوبت، ارائه پرونده پزشکی، حمایتهای پس از درمان و… را انجام میدهد. برای کسب اطلاعات بیشتر در زمینه بارداری و ناباروری میتوانید به وبلاگ رادینا سلامت مراجعه کنید: