ناقص سازی جنسی زنان یا ختنه زنان چیست و چه عوارضی به همراه دارد؟

ختنه زنان یا ناقص سازی جنسی زنان یکی از جراحی های شایعی است که در دوران کودکی یا بزرگسالی بر روی آلت تناسلی دختران یا زنان انجام می شود. با این جراحی بخشی از ناحیه تناسلی بانوان به نام کلیتوریس بریده یا کاملا قطع می شود. فرایند برش آلت تناسلی و به عبارتی مثله کردن اندام جنسی زنان بیشتر در کشورهای سنتی و قبایل آفریقایی به چشم می خورد.

آمارها نشان می دهد که افراد به دلایلی همچون آداب و رسوم و بهداشت به اشتباه جاافتاده، اعتقادات شخصی، مسائل اجتماعی همچون کاهش میل جنسی زنان و… اقدام به این کار می کنند. ختنه زنان در میان جوامع امروزی با انتقادهای شدیدی رو به رو شده و یک نوع مداخله در رشد طبیعی بدن، ناقص کردن آلت جنسی و محدود کردن لذت جنسی به شمار می رود. در ادامه مطلب بیشتر درخصوص این نوع جراحی و جزئیات مربوط به آن صحبت می کنیم.

ختنه زنان چیست؟

برش بخشی از آلت تناسلی زنان را ختنه می گویند. جالب است بدانید که ختنه زنان در برخی از کشورها، قدمتی دیرینه دارد و سالیان درازی است که برخی از مناطق دنیا این عمل را بر روی زنان و دختران خود انجام می دهند. از جمله خواستگاه های اصلی ختنه زنان در دنیا می توان به آفریقا، اتیوپی، اریتره، نیجریه، سومالی، سودان، جامعه ای از یهودیان و مسیحیان ساکن در افریقا و بخشی های محدود از غرب و جنوب ایران اشاره کرد. مردم هریک از این مناطق به دلایل خاصی، ختنه زنان و دختران را جزء مسائل فرهنگی و آیینی خود عنوان می کنند.

در برخی از این مناطق، رواج سنت های آسیب زا و موجب تداوم آمار ختنه شده و در برخی دیگر نیز اعتقاد به کاهش میل جنسی بانوان است که آن ها را تشویق به انجام این جراحی می کند. در هر حالت می توان گفت ختنه زنان به قصد و توجیه کمک برای رشد بهتر، زندگی سالم تر، میل جنسی کمتر یا اعتقادات دینی به نوعی محکوم است. در ختنه زنان، بخش بیرونی و خارجی کلیتوریس زنان به صورت جزئی یا کامل برداشته می شود. از آن جایی که ختنه زنان در هر منطقه بسته به رسم و فرهنگ مردم آن، کمی متفاوت انجام می شود، می توان این جراحی را در سه گروه کلی جای داد.

• روش کلیتوریدکتومی: این روش، همان برداشتن قسمتی از کلیتوریس یا تمام آن است.
• روش اکسیژن: در این روش علاوه بر برداشتن کلیتوریس، لب های کوچک اندام جنسی زنان نیز برداشته می شود.
• روش اینفیبولیشن یا ختنه فرعونی: این نوع ختنه برای محدودسازی بیشتر آلت تناسلی زنان است. بعد از برداشتن کلیتوریس، لب های کوچک و بزرگ اندام جنسی را به هم می دوزند. این روش بدترین و دردناک ترین روش ختنه زنان است.

آشنایی با عوارض ختنه زنان؛ آیا انجام ختنه فوایدی هم دارد؟

از آن جایی که آفریقا و قبایل سنتی آن، اولین خواستگاه ختنه زنان در جهان بوده اند، بایستی بگوییم که در خصوص ختنه زنان نمی توان عامل دین و مذهب را دلیل اصلی انجام این کار دانست. این مناطق قومی بیشتر براساس باورها و سنت های ساخته ذهن خود اقدام به این کار می کردند و در انجام این کار، سخنی چندانی از دین یا اعتقادات مذهبی نبوده است. نداشتن علم و دانش تخصصی درباره عوارض ختنه زنان و آسیب به اندام جنسی آن ها باعث شده تا بانوان در دوران رشد و بلوغ به مشکلات عدیده ای دچار شوند. از جمله مهم ترین عارضه هایی که پس از ختنه زنان مشاهده شده اند می توان به موارد زیر اشاره کرد:

• درد بسیار شدید در ناحیه جراحی شده
• خونریزی
• ایجاد عفونت
• افزایش احتمال زخم در اندام جنسی و ایجاد کیست
• مشکل در ادرار و سوزش شدید
• برقراری رابطه جنسی همراه با درد شدید
• عدم تحریک پذیری و لذت از رابطه جنسی
• افسردگی و مشکلات روحی
• افزایش وحشت، شوک و استرس در فرد
• مشکل در زایمان و ….

ختنه می تواند سلامت فرد و استانداردهای زندگی جنسی او را بر هم زده و آرامش روانی را مختل کند. به باور بسیاری بروز این عارضه ها، نمی تواند ارزش این را داشته باشد تا برخی افراد به باورهای غلط و نادرست خود همچنان پایبند و متعهد باشند. بنابراین در یک جمع بندی کلی می توان گفت، ختنه زنان به فایده یا مزیتی را به دنبال ندارد.

اقداماتی برای پیشگیری از ختنه زنان

با وجود اینکه ختنه زنان همانند ختنه مردان و پسران شود و البته آن هم منتقدانی جدی دارد که ممکن است ختنه مردان نیز باعث کاهش میل جنسی آنان به گردد، چندان در ایران رواج ندارد، اما بایستی به این مهم دقت داشته باشیم که هنوز هم در برخی از مناطق روستایی ایران همچون هرمزگان، کرمانشاه و بخش هایی از کردستان و بخشهای جنوبی استان آذربایجان غربی ختنه زنان را نوعی رسم و آیین طبیعی می دانند. برای اینکه بتوان با آن به طور موثری مقابله کرد، راهکارهایی ارائه شده که در ادامه به چند مورد از آن ها اشاره می کنیم.

• ایجاد برنامه ها و بسترهای آموزشی برای افزایش سطح آگاهی مردم و تغییر در نگرش آن ها
• جلب رضایت رهبران دینی و اجتماعی در خصوص تبلیغ برای کاهش و منع کامل انجام ختنه
• استفاده از شبکه های اجتماعی پرمخاطب برای اطلاع رسانی در زمینه عوارض و مضرات ختنه زنان
• تخصیص بودجه به طور ویژه برای ایجاد برنامه های آموزشی و ارائه رایگان آن به مردم در سطوح استانی و ملی
• استفاده از پتانسیل خانه های بهداشت و آموزش بی بی ها یا ختان های محلی برای صرفنظر کردن
• افزایش اعتمادسازی در مردم هر خطه از سوی ذی نفعان محلی و…

در کنار این راهکارها، عواملی در میان هستند که به خودی خود موجب کاهش آمار ختنه زنان در ایران شده اند. این عوامل عبارتند از:

• مهاجرت روستاییان هر منطقه به شهرها و تغییر نگرش آن ها درخصوص ختنه زنان
• فوت ختان ها و افراد مسن و مقید که به ختنه زنان باور داشتند.
• قطع زنجیره ختنه زنان توسط نسل جوان
• افزایش نرخ مطالعه و آگاهی جمعی در بین مردم و…

درمان زنان ختنه شده

در پاسخ به این سوال که آیا برای ختنه زنان راه درمانی وجود دارد یا خیر، بایستی بگوییم روش قطعی برای آن وجود ندارد. به هرحال ختنه بخشی از اندام جنسی زن را به طور کل از بین برده و این نقص غیرقابل انکار است. اما پیشرفت علم پزشکی باعث شده تا بتوان به کمک جراحی پلاستیک، بخشی از این نقص را جبران کرد. در جراحی پلاستیک، بافت داخلی کلیتوریس را خارج می کنند تا مقداری از حساسیت جنسی افراد مجددا احیا شود. و همچنین آموزش های جنسی و روش های جایگزین و متفاوت در تحریک پذیری زوجین در هنگام ارتباط جنسی نیز میتواند موثر باشد.