یکی از بهترین روشهای پیشگیرانه برای محفوظ ماندن از بیماریهای مختلف و برخوردار بودن از زندگی باکیفیت و سالم، انجام منظم آزمایشهای چکاپ کامل است. در بدن انسان با افزایش سن تغییرات آهسته و مخربی به جریان میافتد که در صورت بیتوجهی و سهلانگاری بعد از گذشت چندسال به مشکلات جدی و مخاطرهآمیز منجر خواهد شد. چکاپ منظم و انجام آزمایشهای لازم به صورت دورهای قادر است چنین تغییرات مخربی را زودهنگام تشخیص داده تا فرد با اصلاح سبک زندگی خود و در صورت لزوم مصرف دارو از پیشروی آنها جلوگیری کند. در این مقاله شما با لیست آزمایش های چکاپ کامل زنان، مردان و سالمندان و اهمیت آنها آشنا میشوید.

آزمایش خون CBC: شمارش کامل خون (CBC) از مهمترین آزمایشهای چکاپ محسوب میشود زیرا ارزیابی سلولهای خونی اطلاعات مفیدی در خصوص سلامتی نظیر وجود عفونت یا التهاب فراهم میکند. برای مثال، زمانی که دچار کمبود ریزمغذی هستید، بدن توانایی خود را برای تولید سلولهای خونی از دست میدهد و یا پایین بودن سطح هموگلوبین خون ممکن است باعث خستگی مزمن و کمبود انرژی گردد. چنین مشکلاتی در شمارش سلولهای قرمز خون آشکار میشود. بنابراین اندازهگیری فاکتورهای مختلف خونی تأثیر قابل توجهی بر کیفیت زندگی و طول عمر افراد دارد. آزمایش CBC به دلیل اهمیت زیاد آن در پکیج کامل مردان، زنان و سالمندان قرار گرفته است.
بررسی قند و چربی خون: یکی از مشکلات عمده حوزه سلامت که امروزه همه خانوادهها به نوعی با آن درگیر هستند، شیوع بالای دیابت و چربی خون است. رژیم غذایی ناسالم و مصرف مواد غذایی پرکالری، تحرک کم و استرسهای مزمن روزانه از دلایل ابتلا به دیابت است. همه افراد با رسیدن به سن ۴۵ سالگی لازم است که آزمایشهای چکاپ دورهای از جمله دیابت و چربی خون را به منظور پیشگیری از بالا رفتن قند و کلسترول خون انجام دهند. آزمایش FBS و در صورت نیاز آزمایش A1C در چکاپ کامل گنجانده شده است. علاوهبر این، آزمایش بررسی سطوح کلسترول و تریگلیسیرید با عنوان پنل لیپیدی نیز در آزمایشات چکاپ قرار دارند. سنجش این فاکتورها میتواند به طور قابل توجهی ابتلا به بیماریهای قلبی را کاهش دهد.
بررسی عملکرد کلیه و آنزیمهای کبدی: این دو آزمایش به دلیل اهمیت بسیار بالای آنها برای پیشگیری از بیماریهای کبد و کلیه در هر سه پکیج پایه، رایج و کامل در دسترس است و میتوانید از طریق خدمات آزمایش در منزل از مزایای این آزمایشها برخوردار شوید. آزمایشات کبد با بررسی انواع فاکتورهای کبدی نظیر آنزیمها و پروتئینها هرگونه نشانه غیرطبیعی در عملکرد کبد را آشکار میکنند.. برای مثال، بالا رفتن سطح آلبومین خون میتواند علامت کبد چرب باشد و یا افزایش غیرطبیعی آنزیم ALP یکی از علائم ابتلا به هپاتیت است. همچنین با انجام تستهای خونی و ادراری نظیر آزمایش BUN، تست نرخ فیلتراسیون گلومرولی، اندازهگیری کراتینین خون و ارزیابی الکترولیتها هرگونه نقص در عملکرد کلیه در همان مراحل اولیه قابل تشخیص است.
بررسی عملکرد تیروئید: در برخی افراد، غده تیروئید ممکن است به دلایل مختلفی قادر به تولید مقدار کافی هورمون نباشد. هورمونهای تیروئید تاثیر مهمی در سوخت و ساز بدن دارند به طوریکه کمبود آنها باعث بالا رفتن وزن، خستگی و سایر مشکلات سلامتی میشود. از طرفی، افزایش غیرطبیعی این هورمونها نیز تاثیر مخربی بر سلامتی فرد دارند زیرا در بلندمدت باعث بروز مشکلات قلبی و کاهش کیفیت زندگی میشود. با انجام آزمایش تیروئید و ارزیابی سطح هورمونهای مختلف میتوان از عملکرد این غده اطمینان حاصل کرد و در صورت لزوم با مصرف دارو تعادل هورمونی را به بدن بازگرداند. در آزمایش تیروئید سطح خونی هورمونهای زیر مورد ارزیابی قرار میگیرند:
* هورمون تری یدوتیرونین (T3) که برای تنظیم ضربان قلب و دمای بدن اهمیت دارد.
* هورمون تیروکسین (T4) که برای متابولیسم و رشد بدن مفید است.
* هورمون محرک تیروئید (TSH) که برای تنظیم مقدار خونی هورمونهای تیروئید موثر است.
بررسی کلسیم و املاح اصلی خونی: آزمایش خونی بررسی کلسیم و املاح خونی شامل اندازهگیری سطح کلسیم، فسفر، سدیم، پتاسیم و منیزیم در خون است. این آزمایش میتواند به پزشک کمک کند تا از مقدار املاح و عناصر در بدن شما مطلع شود. کلسیم یکی از این املاح است که برای سلامت استخوانها و دندانها بسیار مهم است. اگر سطح کلسیم در خون بیش از حد بالا یا پایین باشد، به مشکلاتی همچون کاهش تراکم استخوان، سنگ کلیه، فشار خون بالا و یا اختلالات قلبی و عروقی منجر میشود. بنابراین، بررسی سطح کلسیم در خون میتواند به پزشک کمک کند تا مشکلات مرتبط با سطح کلسیم را شناسایی و درمان کند. همچنین، بررسی سطح سایر املاح اصلی خونی مانند فسفر، سدیم، پتاسیم و منیزیم برای تشخیص و پیشگیری از بیماریهای مختلف، بهویژه بیماریهای مرتبط با استخوان، کلیه و قلب بسیار مفید است. به عنوان مثال، سطح سدیم و پتاسیم در خون میتواند تحت تأثیر وضعیت کلیه و قلب قرار گیرد. از اینرو، بررسی آنها نقش مهمی در تشخیص مشکلات مرتبط با قلب و کلیه دارد.

بررسی ویتامین D: آزمایش بررسی سطح ویتامین D در خون میتواند مشکلات مرتبط با کمبود ویتامین D را آشکار کند. ویتامین D یک ریزمغذی کلیدی در بدن است که برای سلامت استخوانها، افزایش جذب کلسیم، بهبود عملکرد عضلات و حتی برای جلوگیری از بیماریهای مختلف مانند سرطان، بیماریهای قلبی و عروقی و بیماریهای التهابی بسیار حائز اهمیت است. در صورتیکه سطح ویتامین D در خون شما پایین باشد، ممکن است به مشکلاتی مانند کاهش تراک استخوان، کاهش قدرت عضلات، کاهش قدرت سیستم ایمنی، افسردگی و اضطراب و بیماریهای قلبی و عروقی منجر گردد. بنابراین، بررسی سطح ویتامین D در خون میتواند به تشخیص زودهنگام مشکلات مرتبط با کمبود ویتامین D کمک کرده تا در صورت لزوم، اصلاح رژیم غذایی، مصرف مکمل ویتامین D و یا سایر اقدامات درمانی مناسب انجام شود.
بررسی میزان آهن: آهن خون به عنوان یکی از مهمترین فاکتورهایی است که در تولید هموگلوبین (پروتئینی که به سلولهای قرمز خون کمک میکند تا اکسیژن را به اعضای مختلف بدن برساند) نقش دارد. در صورتی که سطح آهن در خون پایین باشد، باعث کمبود هموگلوبین در خون و متعاقب آن کاهش تعداد سلولهای قرمز میشود و در نهایت به کم خونی منجر خواهد شد. برعکس، در صورتی که سطح آهن در خون بیش از حد طبیعی باشد، ممکن است باعث آسیب به اندامهای مختلف بدن به خصوص کبد، قلب و مغز شود. بنابراین، آزمایش بررسی میزان آهن خون به بررسی وضعیت سلامتی کمک کرده و مشکلات مرتبط با کمبود یا مازاد آهن را تشخیص میدهد. اگر در جواب آزمایش میزان آهن خون شما کمتر از حالت طبیعی باشد، پزشک ممکن است مکمل آهن را تجویز کند.
بررسی ویتامین ب۱۲: ویتامین ب۱۲ اهمیت بسزایی برای سلامتی سیستم عصبی، سلامت خون و سیستم گوارشی دارد به طوریکه کمبود آن ممکن است باعث مشکلاتی مانند کاهش تولید سلولهای قرمز، خستگی مزمن، ضعف عضلانی، کاهش عملکرد سیستم عصبی و اختلال در حافظه شود. همچنین، ممکن است باعث ایجاد مشکلات گوارشی مانند درد شکم و اسهال شود. از طرفی، افزایش سطح ویتامین ب۱۲ مشکلاتی مانند افزایش تعداد سلولهای قرمز خون، بالا رفتن غلظت خون و یا ایجاد مشکلات کبدی را به دنبال دارد. بنابراین، بررسی سطح ویتامین ب۱۲ خونی میتواند به پزشک کمک کند تا مشکلات مرتبط با کمبود ویتامین ب۱۲ را تشخیص داده و در صورت لزوم، به شما توصیههای لازم برای مصرف مکمل و یا مصرف غذاهای غنی از ویتامین ب۱۲ ارائه دهد.
بررسی ابتلا و ایمنی به هپاتیت ب: هپاتیت ب یک بیماری ویروسی مرتبط با کبد است که علاوه بر التهاب کبد در برخی موارد به بیماریهایی مانند سرطان کبد نیز منجر میشود. در آزمایش خونی بررسی ابتلا به هپاتیت ب، آنتیبادیهایی که بدن در برابر ویروس هپاتیت ب تولید کرده است، بررسی میشوند. اگر سطح آنتی بادیها مثبت باشد، نشان از این دارد که قبلاً با ویروس هپاتیت ب برخورد داشتهاید و بدن شما توانسته برای مبارزه با این ویروس، آنتیبادیهای مورد نیاز را تولید کند. در این صورت، شما در حالت ایمنی در برابر ویروس هپاتیت ب قرار دارید و در برابر ابتلا به بیماری هپاتیت ب مقاوم هستید. اگر آنتی بادیهای منفی باشد، نشان میدهد که قبلاً با ویروس هپاتیت ب روبرو نشدهاید و بدن در برابر این ویروس آسیبپذیر است. در این صورت، شما در خطر ابتلا به بیماری هپاتیت ب قرار دارید و باید اقداماتی برای پیشگیری از این بیماری از جمله تزریق واکسن را انجام دهید.
بررسی وضعیت پروستات (آزمایش مختص چکاپ کامل مردان): آزمایش خونی بررسی وضعیت پروستات یا آزمایش PSA برای اندازهگیری سطح یک پروتئین خاص مرتبط با پروستات به نام PSA انجام میشود. بررسی سطح این پروتئین در خون میتواند به پزشک کمک کند تا وضعیت سلامتی پروستات را بررسی کرده و مشکلات مرتبط با آن مانند التهاب پروستات، بزرگ شدن غیرطبیعی پروستات (BPH)، سرطان پروستات و حتی کیستهای پروستاتی را شناسایی کند. با این حال، بالا بودن سطح PSA در خون نشانه مطلق وجود سرطان پروستات نیست چراکه ممکن است به دلایل دیگری مثلاً التهاب این اتفاق رخ دهد. در صورتیکه مقدار PSA بیش از حد نرمال باشد، پزشک برای تشخیص دقیق عارضه ممکن است برای شما آزمایشهایی مانند بیوپسی پروستات، سونوگرافی و یا آزمایشهای تکمیلی تجویز نماید.
بررسی فاکتورهای انعقادی (آزمایش مختص چکاپ کامل سالمندان): آزمایش بررسی فاکتورهای انعقادی به منظور بررسی سلامت سیستم انعقادی خون انجام میشود. سیستم انعقادی خون نقش مهمی در توقف خونریزی و تشکیل لخته خون دارد. بررسی فاکتورهای انعقادی به پزشک کمک میکند تا مشکلات مرتبط با سیستم انعقادی را تشخیص دهد. نقص فاکتورهای انعقادی، نشاندهنده وجود بیماری است و معمولا به اختلال در سیستم انعقادی خون منجر میشوند. به عنوان مثال، بیماریهایی مانند هموفیلی و فونویلبراند و یا مشکلاتی مثل خونریزی زیاد از زخمها و بریدگیها با کمبود فاکتورهای انعقادی در ارتباط هستند. علاوهبر این، نقص در انعقاد خون به بیماریهای التهابی، کلیوی، بیماریهای روده و سرطانها منتهی خواهد شد. با توجه به اینکه آسیب به سیستم انعقادی میتواند باعث بروز مشکلات جدی مانند خونریزیهای شدید یا تشکیل لختههای خونی غیرطبیعی شود، بررسی فاکتورهای انعقادی به عنوان یکی از آزمایشهای معمول در تشخیص بیماریها به ویژه در سالمندان بسیار مهم است.

انجام آزمایشات خونی چکاپ به عنوان یکی از ابزارهای مهم در پیشگیری، تشخیص و درمان بیماریها بسیار اهمیت است. این آزمایشات شامل بررسی عوامل مختلف و شاخصهای خونی مانند شکل و تعداد سلولهای خونی، سطح هورمونها و فاکتورهای خونی، سطح الکترولیتها و غیره است. انجام آزمایشات چکاپ به دلایل زیر اهمیت بسزایی دارند:
تشخیص بیماریها: آزمایشات خونی چکاپ به پزشک کمک میکند تا بیماریهای مختلف را تشخیص دهد. برای مثال، آزمایشات خونی میتوانند ابتلای افراد به انواع بیماریهای عفونی، کم خونی، دیابت، بیماریهای کبدی، بیماریهای قلبی و عروقی و یا بیماریهای سیستم ایمنی را آشکار کنند.
پیشگیری از بیماریها: شاید مهمترین مزیت آزمایشات چکاپ خاصیت پیشگیرانه آنها باشد. با استفاده از آزمایش چکاپ کامل میتوان سطح کلسترول، قند خون، انواع هورمون ها و ریزمغذیهای بدن را اندازهگیری کرد. از این طریق میتوان ریسک بیماریهای مختلف از جمله مشکلات قلبی و کلیوی را تخمین زد و برای پیشگیری از بروز بیماری اقدام کرد.
بررسی وضعیت سلامتی و بهبود سبک زندگی: با آزمایشات چکاپ میتوان به خوبی وضعیت سلامتی خود را بررسی و مشکلات احتمالی را قبل از رسیدن به مرحله بیماری شناسایی کرد. برای مثال، آزمایشات خونی کمبود ویتامینها و فقر مواد مغذی را آشکار کرده و یا سطح کلسترول و قند خون را اندازهگیری میکنند.
ارزیابی اثربخشی داروها: زمانی که در مسیر درمان قرار دارید، آزمایشات خونی چکاپ میتوانند به پزشک کمک کنند تا پیشرفت درمان و اثربخشی داروهای تجویز شده را ارزیابی کند.

شاید اولین تصوری که از نام آزمایشات چکاپ کامل بدن به ذهن میرسد تجربه ناخوشایند مراجعات مکرر به آزمایشگاه باشد. اما خبر خوب این است که برای انجام آزمایشات چکاپ لازم نیست مراحل زمانبر و کلافه کننده گذشته را طی کنید. شما میتوانید از خدمات چکاپ در منزل هومکا تحت پوشش بیمه پایه و تکمیلی بهرهمند شوید. برای کسب اطلاعات بیشتر یا ثبت درخواست به وبسایت هومکا به آدرس www.homeca.ir مراجعه کنید یا با شماره ۰۲۱۶۷۳۷۱ تماس حاصل نمایید.