آیا دیابت می‌تواند باعث مرگ شود؟ ۶ علت احتمالی

کتواسیدوز دیابتی یک وضعیت تهدیدکننده زندگی است که علائمی مانند تکرر ادرار و بوی میوه‌ای تنفس ایجاد می‌کند. دیابت خطر بروز عوارضی مانند بیماری مزمن کلیه و آسیب عصبی را افزایش می‌دهد. کنترل قند خون و اجتناب از سیگار کشیدن می‌تواند به پیشگیری از عوارض کمک کند. دیابت می‌تواند منجر به عوارض شدید قلبی، کلیوی و عصبی شود. در صورت عدم مدیریت صحیح، می‌تواند تهدیدکننده زندگی باشد. دیابت می‌تواند منجر به عوارض شدید قلبی، کلیوی و عصبی شود. در صورت عدم مدیریت صحیح، می‌تواند تهدیدکننده زندگی باشد.

چه چیزی دیابت را خطرناک می‌کند؟

دیابت درمان‌نشده می‌تواند منجر به کتواسیدوز دیابتی (DKA)، بیماری قلبی، مشکلات کلیوی، اختلالات سلامت روان، آسیب عصبی و سکته مغزی شود.

این عوارض به دلیل بالا بودن طولانی‌مدت و کنترل‌نشده قند خون ایجاد می‌شوند.

۱. کتواسیدوز دیابتی

DKA زمانی رخ می‌دهد که بدن شما نتواند از قند خون برای تأمین انرژی استفاده کند.

انسولین گلوکز (قند) را از خون به داخل سلول‌ها منتقل می‌کند تا برای تأمین انرژی ذخیره شود. هنگامی که گلوکز وجود نداشته باشد، بدن برای تأمین انرژی از چربی استفاده می‌کند و در نتیجه کتون‌های مضر ایجاد می‌شوند.۲

علائم هشداردهنده DKA شامل موارد زیر است:

• درد شکم
• کاهش سطح هوشیاری
• دشواری در تنفس
• خشکی دهان و پوست
• تشنگی بیش از حد
• تکرر ادرار
• بوی میوه‌ای تنفس
• سردرد
• درد و خشکی عضلات
• تهوع و استفراغ

DKA ممکن است زمانی رخ دهد که بیمار باشید، عفونت داشته باشید، دوزهای انسولین را فراموش کنید یا برخی داروهای خاص را مصرف کنید. این وضعیت در صورت عدم دریافت فوری انسولین وریدی می‌تواند کشنده باشد.

۲. مشکلات قلب و عروق خونی

احتمال مرگ افراد مبتلا به دیابت بر اثر بیماری قلبی دو برابر افرادی است که به دیابت مبتلا نیستند.

افراد مبتلا به دیابت اغلب به مشکلاتی مانند موارد زیر دچار هستند:

• فشار خون بالا
• کلسترول بالا
• چاقی

این شرایط می‌توانند به رگ‌های خونی و قلب شما آسیب برسانند یا باعث سفت شدن آن‌ها شوند که خطر بیماری قلبی را افزایش می‌دهد. اعصابی که عملکرد قلب شما را کنترل می‌کنند نیز ممکن است آسیب ببینند.

۳. مشکلات کلیوی

قند خون بالا می‌تواند به مرور زمان به رگ‌های خونی موجود در کلیه‌ها آسیب برساند. این وضعیت می‌تواند منجر به بیماری مزمن کلیه (CKD) و نارسایی کلیه شود.

از هر سه بزرگسال مبتلا به دیابت، یک نفر به CKD مبتلا خواهد شد.

۴. قند خون پایین

انسولین بیش از حد می‌تواند باعث هیپوگلیسمی (قند خون پایین) شود. این وضعیت اکسیژن‌رسانی به مغز شما را مختل می‌کند و منجر به ضربان‌های نامنظم قلب می‌شود که خطر حمله قلبی و سکته مغزی را افزایش می‌دهد.

ممکن است متوجه علائم قند خون پایین نشوید؛ این وضعیت با عنوان «عدم آگاهی از هیپوگلیسمی» شناخته می‌شود.

۸ علائم قند خون پایین خفیف شامل موارد زیر است:

• گیجی
• سرگیجه یا احساس سبکی سر
• خستگی
• احساس اضطراب، تحریک‌پذیری یا عصبی بودن
• سردرد
• تهوع
• لرزش
• تعریق

اگر قند خون شما بیش از حد پایین بیاید، هر ۱۵ دقیقه ۱۵ گرم کربوهیدرات مصرف کنید تا زمانی که قند خون شما حداقل به ۷۰ میلی‌گرم در دسی‌لیتر برسد. افراد مبتلا به قند خون پایین ممکن است نیاز داشته باشند گلوکاگون، هورمونی که قند خون را افزایش می‌دهد، مصرف کنند.

۵. اختلالات سلامت روان

افراد مبتلا به دیابت بیشتر در معرض ابتلا به اضطراب و افسردگی هستند که این موارد نیز می‌توانند بر نحوه مدیریت دیابت تأثیر بگذارند. هورمون‌های استرس همچنین می‌توانند سطح قند خون را افزایش دهند.

افراد مبتلا به دیابت همچنین ممکن است به وضعیتی به نام «پریشانی ناشی از دیابت» (diabetes distress) مبتلا شوند. این وضعیت ناشی از استرس مربوط به نیاز به پایش قند خون چندین بار در روز است.

مدیریت دیابت می‌تواند از نظر مالی فشار قابل‌توجهی ایجاد کند که این موضوع می‌تواند بر سلامت روان تأثیر بگذارد.

۶. آسیب عصبی

سطح بالای قند خون می‌تواند باعث نوروپاتی دیابتی (آسیب عصبی) شود که باعث بی‌حسی یا درد می‌شود. اگر در پاهای خود دچار آسیب عصبی باشید، ممکن است بریدگی یا زخم روی پا را احساس نکنید.

زخم پای دیابتی می‌تواند منجر به قطع عضو، عفونت و زخم‌های مزمن شود. اگر متوجه بریدگی یا زخمی شدید که عفونی شده یا به‌درستی بهبود نمی‌یابد، به پزشک مراجعه کنید.

علائم هشداردهنده‌ای که باید به آن‌ها توجه کنید شامل موارد زیر است:

• تاول‌ها
• تغییرات در رنگ یا دما
• بریدگی‌ها
• تغییرات پوست و ناخن
• زخم‌ها
• تورم

چگونه می‌توانید دیابت را مدیریت کنید؟

کنترل قند خون یکی از بهترین راه‌ها برای کاهش خطر ابتلا به این عوارض است.

تمرکز بر ABCهای دیابت به مدیریت بیماری کمک می‌کند:

• آزمایش A1C: این آزمایش میانگین سطح قند خون شما را طی ۲ تا ۳ ماه گذشته اندازه‌گیری می‌کند. هدف مطلوب A1C کمتر از ۷٪ است.
• فشار خون: درباره فشار خون مطلوب خود با پزشک صحبت کنید.
• کلسترول: بالا بودن کلسترول لیپوپروتئین با چگالی پایین (LDL) باعث افزایش تجمع مواد چربی در شریان‌ها می‌شود که خطر حمله قلبی و سکته مغزی را افزایش می‌دهد.

درباره انجام منظم آزمایش‌ها و همچنین تغییرات سبک زندگی و داروهایی که می‌توانند به شما در مدیریت فشار خون و کلسترول کمک کنند، با پزشک خود صحبت کنید.

همچنین مهم است که از سیگار کشیدن خودداری کنید، زیرا سیگار باعث تنگ شدن رگ‌های خونی می‌شود.

اقداماتی برای به حداقل رساندن خطر عوارض

تغییرات در رژیم غذایی و سبک زندگی می‌توانند به شما در مدیریت قند خون کمک کنند. مهم است که از تغییرات کوچک شروع کنید و به‌تدریج به سمت اهداف بزرگ‌تر پیش بروید.

درمان پزشکی

بیشتر افراد مبتلا به دیابت نوع ۱ می‌توانند از پمپ انسولین استفاده کنند یا به‌صورت دستی به خود انسولین تزریق کنند.

افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ در صورتی که تغییرات سبک زندگی یا داروهای خوراکی انسولین نتوانند قند خون را کنترل کنند، به تزریق انسولین نیاز خواهند داشت.

برای کنترل بهتر قند خون، متخصصان استفاده از یک سیستم تزریق خودکار انسولین (AID) را توصیه می‌کنند که به‌طور مداوم سطح قند خون شما را پایش می‌کند و دوزهای مناسب انسولین را در لحظه تزریق می‌کند. این دستگاه پوشیدنی از یک دستگاه پایش مداوم گلوکز (CGM) تشکیل شده است که سطح قند خون شما را اندازه‌گیری می‌کند، یک پمپ انسولین که به‌طور خودکار انسولین را تزریق می‌کند و یک الگوریتم هوشمند که دوزهای انسولین شما را بر اساس داده‌های قند خون تنظیم می‌کند.

سایر درمان‌های دیابت شامل موارد زیر است:

• پیوند سلول‌های جزایر پانکراس: سلول‌های جزایر تولیدکننده انسولین را پیوند می‌زنند تا به پانکراس در تولید انسولین کمک کنند
• جراحی کاهش وزن: چاقی را درمان می‌کند که در صورت شکست سایر درمان‌ها و تغییرات سبک زندگی، می‌تواند باعث کاهش قند خون شود
• آگونیست‌های گیرنده GIP و GLP-۱: داروهایی مانند اوزمپیک (semaglutide)، ویگووی (semaglutide) و زپ‌باوند و مونجارو (tirzepatide) می‌توانند به کاهش قند خون در افراد مبتلا به دیابت کمک کنند. ویگووی و زپ‌باوند همچنین از سوی FDA برای کاهش وزن در افراد مبتلا به چاقی و اضافه‌وزن تأیید شده‌اند. در این لینک: آیا مونجارو بهتر از اوزمپیک است؟

تغییرات رژیم غذایی و سبک زندگی

تغییراتی که می‌توانید در رژیم غذایی و سبک زندگی خود ایجاد کنید شامل موارد زیر است:

• یک رژیم غذایی متعادل داشته باشید که شامل میوه‌ها، غلات کامل، پروتئین کم‌چرب، لبنیات کم‌چرب یا بدون چربی و سبزیجات باشد. مصرف غذاهای سرشار از قندهای افزوده، چربی‌های اشباع و ترانس و سدیم را محدود کنید.
• ورزش کافی داشته باشید، حدود ۱۵۰ دقیقه فعالیت هوازی با شدت متوسط در هفته.
• استرس را مدیریت کنید؛ با مدیتیشن، انجام یوگا و وقت گذراندن با دوستان و خانواده.
• قند خون خود را به‌طور مرتب اندازه‌گیری کنید و رژیم غذایی یا درمان با انسولین خود را متناسب با آن تنظیم کنید.

پرسش‌های متداول

• آیا دیابت می‌تواند باعث مرگ ناگهانی شود؟

مرگ ناگهانی شبانه در افراد مبتلا به دیابت ۱۰ برابر بیشتر از افراد بدون دیابت رخ می‌دهد.

رویدادهای مرتبط با قلب، مانند حمله قلبی و سکته مغزی، شایع‌ترین عوارض دیابت هستند که باعث مرگ می‌شوند.

• مراحل پایانی دیابت چیست؟

مراحل پایانی دیابت در صورت درمان نشدن باعث عوارض شدید می‌شوند که شامل بیماری‌های چشمی، حمله قلبی و سکته مغزی، عفونت‌ها، بیماری کلیوی، آسیب عصبی و ضعف سیستم ایمنی است.

• علائم یک وضعیت اورژانسی دیابت چیست؟

علائم یک وضعیت اورژانسی دیابت شامل قند خون بالا یا پایین، تشنگی یا ادرار بیش از حد، بوی میوه‌ای تنفس و تهوع یا استفراغ است.

همچنین ممکن است دچار تاری دید یا دوبینی، خشکی پوست، تحریک‌پذیری، ضربان قلب سریع، تعریق، مشکل در تفکر واضح و ضعف شوید.

به صورت خلاصه دیابت اگر کنترل نشود عوارض زیادی را به دنبال خواهد داشت که سلامت شما را تهدید میکند. اگر به پای شارکو یا زخم دیابتی مبتلا هستید، مراجعه به‌موقع و دریافت درمان تخصصی می‌تواند از پیشرفت زخم، عفونت و عوارض جدی‌تر جلوگیری کند. کلینیک زخم مانیکان با ارائه خدمات تخصصی در زمینه درمان زخم‌های دیابتی و پای شارکو، آماده ارائه مشاوره و درمان به بیماران است. در صورت مشاهده زخم یا علائم پای شارکو، برای بررسی و شروع روند درمان با این مرکز تماس بگیرید.