آینده شغلی و بازار کار طراحی معماری

به نظرتان زمانی می‌رسد که دیگر نیازی به محافظت از خودمان در برابر باد، باران و طوفان پیدا نکنیم؟ بعید به نظر می‌رسد. تا زمانی که انسان به سر پناه نیاز دارد، به طراحی معماری هم نیاز خواهد داشت.

شاید در آینده به موجودات مجازی ساکن در جهان‌های مجازی تبدیل شویم، اما حتی در آنجا هم به نوعی معمار مجازی نیاز داریم!

خلاصه اینکه اگر به دنبال یادگیری معماری هستید، باید بدانید که آینده شغلی و بازارکار دارد. تا زمانی که آماده کار کردن هستید و به دنبال ارتقای مهارتهای طراحی بروید، قطعا به درآمد خواهید رسید.

معماری در ۵۰ سال آینده کجا خواهد بود؟

البته، پیش بینی قطعی ممکن نیست، اما احتمالاً تغییرات آب و هوایی مهم ترین عامل تأثیرگذار بر آینده این رشته است.

نظرسنجی دانشگاه وست مینستر در سال ۲۰۱۵، از مدرسان، معماران و برنامه ریزان این دانشگاه نشان دهنده پنج تحول احتمالی در پاسخ به تغییرات جمعیتی و آب و هوایی است. این تحولات شامل طبقات زیرزمینی بسیار عمیق، شهرهای دریایی شناور، مزارع مرتفع یا روی بام، خانه‌های ساخته شده با پرینتر سه بعدی و ساختمان‌هایی با ریزاقلیم خاص خودشان هستند.

ترندهای نوظهور در طراحی معماری

با توجه به نتایج مطالعاتی و شرایط کنونی، پیش‌بینی‌های زیر درباره آینده احتمالی معماری در چند دهه آینده مطرح شده است.

۱.واقعیت مجازی (Virtual reality)

شاید با هدست VR بازی کرده‌اید. تفاوت زیادی بین استفاده از راهنمایی مجازی روی صفحه نمایش لپ تاپ و هدست واقعیت مجازی وجود دارد. معماران در حال حاضر، با کمک فناوری VR می‌توانند طرح‌های خودشان مانند موقعیت پلان‌ها، نما، طراحی ویلا و طراحی داخلی ساختمان را در مقیاس ۱:۱ به مشتریان ارائه دهند. بنابراین مشتریان با استفاده از این فناوری به طور مجازی در ساختمان‌هایی قدم می‌زنند که هنوز ساخته نشده‌اند.

شاید در آینده، این فناوری به یک استاندارد صنعتی تبدیل شده و بسیار تعاملی‌تر و پیشرفته‌تر از نسخه امروزی عمل کند.

۲.شهرهای هوشمند

ساختمان‌ها، زیرساخت‌ها، خدمات و شهروندان در شهر هوشمند برای به حداکثر رساندن کارایی به هم متصل می‌شوند. به عنوان مثال کارشناسان، بزرگترین سیستم مدیریت پارکینگ در جهان را در شهر چنای هند ایجاد کرده‎اند که ترافیک سنگینی دارد.

حسگرها، فضاهای خالی پارکینگ را شناسایی می‌کنند و این داده‌ها را درون یک اپلیکیشن آپلود می‌کنند. سپس رانندگان از این داده برای رزرو فضاهای خالی استفاده می‌کنند. اشیا و سیستم‌های بیشتری با توسعه اینترنت اشیا، یاد می‌گیرند که با یکدیگر ارتباط برقرار کنند. شهرها هم احتمالاً با کمک این فناوری‌ها، هوشمندتر می‌شوند.

۳.ساخت و ساز عمودی

فضای شهری بالاترین نرخ رشد را دارد، اما کسی نمی‌خواهد که فضای باقیمانده از حومه شهری، دستخوش توسعه و تاراج شود. راه حلش چیست؟ به سمت بالا بسازید!

شهرها از اوایل قرن بیستم، به سمت آسمان کشیده شده‌اند. در حالی که بسیاری از برج‌های دهه ۱۹۶۰ در بریتانیا و ایالات متحده تخریب شدند، اما چشم‌انداز مرتفع مسکن اجتماعی سنگاپور(Singapore’s social housing) مایه افتخار این کشور است.

البته ساخت و ساز عمودی مناسب، راه‌حل خوبی برای مهاجرت انبوه از روستا به شهر خواهد بود.

۴.معماری جهانی

رابرت میس، اصطلاح «طراحی جهانی» یا universal design را برای اشاره به طراحی محصولاتی ابداع کرد که به طور یکسان برای همه کاربران بدون توجه به سن و توانایی آنها، قابل دسترسی است.

در ادامه این روند، اصل معماری جهانی هم به تدریج ‌در ساختمان‌ها و فضاهای عمومی رسوخ کرد و احتمالاً به یک الزام ضروری تبدیل خواهد شد. چون اصل برابری در حال همه گیری در سراسر جهان است.

شهرهایی مانند برلین و دنور با داشتن شبکه‌های حمل و نقل و امکانات در دسترس، به پیشرفت‌های زیادی در این زمینه رسیده‌اند.

۵.پایداری

دیگر زمان طراحی ابرسازه‌های نمادین و پر مصرف، گذشته است. امروزه دو هدف اصلی معماران رسیدن به بهره وری انرژی و کاهش ضایعات فیزیکی است.

دیگر مصالح، صرفاً بر اساس نمای ظاهری انتخاب نمی‌شوند، بلکه بر اساس دوام و ردپای کربن(carbon footprint) به کار می‌روند. به عنوان مثال، اخیراً بتن به عنوان یک کابوس زیست محیطی شناخته شده است.

همچنین، معماران مکان ساختمان‌های خودشان را با دقت بیشتری بررسی می‌کنند. چون مناطق طبیعی مانند جنگل‌ها و تالاب‌ها باید محافظت شوند. بنابراین توسعه مناطق صنعتی سابق با حفظ زیرساخت‌های موجود، نسبت به ساخت و ساز در مکان‌های بکر، در اولویت قرار دارد.

۶.مصالح

اگر بتن برای سیاره بد است، پس در عوض از چه چیزی باید استفاده کنیم؟ امروزه دانشمندان در حال تهیه انواع مصالح ساختمانی پایدار، از جمله الوارهای چند لایه، تخته نئوپان ساخته شده از سیب زمینی و عایق‌های ساخته شده از قارچ هستند.

فولاد حافظه دار(Memory steel) یکی دیگر از مصالح نسبتاً جدید برای تقویت سازه‌های بتنی موجود است و نیاز به تخریب و بازسازی را از بین می‌برد. در حال حاضر اکثر خانه‌های ساخته شده با پرینت سه بعدی از بتن استفاده کرده‌اند، اما استودیوی ایتالیاییMCA  در سال ۲۰۲۱ خانه‌ای را با استفاده از خاک رس، پرینت کرد.

۷.مدولارسازی (Modularisation)

معماری مدولار چندین عنصر مستقل را ترکیب می‌کند تا یک ساختمان کامل را بسازد. عناصر، قابل جابجایی هستند تا انعطاف پذیری بیشتری پیدا کنند. بعلاوه مزایای متعدد دیگری از جمله هزینه کم، مصرف انرژی پایین و کاهش آلودگی صوتی را هم دارند.

برج Nagakin Capsule ساخته کیشو کوروکاوا و Habitat 67 اثر موشه سافدی نمونه‌های کلاسیک این ژانر هستند. در مقابل، غذاخوری‌ها و فضاهای سرگرمی‌ ساخته‌شده با کانتینرهای حمل‌ونقل هم، تجلی جدیدتر همین سبک از طراحی معماری هستند.

۸.اتوماسیون

علم رباتیک روش ساخت و ساز را تغییر داده است. ربات‌های معماری می‌توانند محاسبات سازه‌ای و کارهای فیزیکی مانند نقاشی و آجرکاری را انجام دهند تا در زمان و هزینه صرفه جویی شود.

بنابراین آیا این تحولات، بدان معناست که معماران انسانی تا دهه ۲۰۷۰ بیکار خواهند شد؟ احتمالاً نه! شاید کارگران ساختمانی در برابر این تغییرات رباتیک، آسیب ببینند؛ اما بعید به نظر می‌رسد که هوش مصنوعی بتواند خلاقیت معماری را به طور کامل، درک و تکرار کند.

استخدام معماران

تا اینجا فهمیدیم که در آینده هم مثل امروز به معماران نیاز داریم. اما احتمالاً به خاطر پیشرفت فناوری به نیروهای کمتری نیاز پیدا خواهیم کرد.

ظهور نرم افزارهایی مثل BIM هم نیاز به استخدام طراحان معماری را کاهش داده است. احتمالاً پیشرفت فناوری در آینده هم جایگزین وظایف شغلی سنتی در رشته معماری خواهد شد.

به زودی دانشجویان این رشته، زمان کمتری را صرف طراحی روی کاغذ خواهند کرد. در عوض باید زمان بیشتری را صرف یادگیری در زمینه تجربه کاربری و کارایی کنند.

برخی معتقدند که معماران در چند دهه آینده، دیگر تنها به فعالیت‌های ساده طراحی نمی‌پردازند. در عوض به عنوان متخصصان زیبایی شناسی در تیم‌های چند رشته‌ای در شرکت‌هایی کار خواهند کرد که کل فرآیند ساختمان سازی را مدیریت می‌کنند.

معماران جوان باید به این نوع تغییرات توجه کنند و رویکرد و مجموعه مهارت‌های به روز را کسب کنند.

عوامل اثر گذار بر بازار کار حرفه معماری

معماران هنگام ورود به این حرفه چه چیز دیگری را باید در نظر بگیرند؟ همه عوامل زیر احتمالاً در چند سال آینده بر حرفه معماری تأثیر دارند.

فناوری

فناوری ساخت(BuildTech) با هدف کارآمدتر کردن طراحی و ساخت با چاپ سه بعدی، پهبادها، VR یا AR  بدون شک معماری را ساده کرده و زمان تحویل پروژه طراحی معماری مثل طراحی نما را به نفع مشتریان،کوتاه می‌کند.

پس برای ماندن در این حرفه به ارتقای مهارت در این حوزه نیاز دارید.

اقتصاد

هنوز هیچ کس از اثرات اقتصادی بلندمدت کووید-۱۹ مطمئن نیست. رکودهای قبلی، نیاز به ساختمان‌های تجاری و خرده فروشی را کاهش داده و بعید است که رکود فعلی، متفاوت عمل کند. بعلاوه توسعه دورکاری و فریلنسینگ در زمان کرونا هم نیاز به ساختمان‌های اداری جدید را محدود کرده است.

فرصت‌ها

رکود اقتصادی منجر به بیکاری می‌شود. شرکت‌ها مجبور به تعدیل نیرو خواهند شد و پیشرفت‌های فناوری هم فرصت‌های شغلی موجود در این حرفه را کاهش داده است. شاید هزینه بالای تحصیل در رشته معماری هم دانشجویان نسل جدید را نسبت به نسل‌های قبل از خودشان، نسبت به ادامه تحصیل دلسرد کند.

شرایط جمعیت شناسی

تا اینجا می‌دانیم که جوانان به تنهایی توانایی پرداخت هزینه ادامه تحصیل را ندارند و فناوری هم به سرعت در حال پیشرفت است. معماران مسن‌تر و آموزش دیده با روش‌های سنتی‌ هم در حال بازنشسته شدن هستند، پس دقیقاً چه کسی فرصت‌های شغلی این رشته را پر خواهد کرد؟

زندگی شهری

بسیاری از شهرها در منطقه شمال جهانی(global North) وابسته به خرید اینترنتی، خدمات اینترنتی، اقتصاد خدماتی و دورکاری هستند.

این شهرها، مراکز سابق نوآوری‌های معماری هستند که حالا می‌توانند به مکان‌های عجیب و غریبی تبدیل شوند. شاید معماران در آینده، به جای ساختن ساختمان‌های جدید و چشمگیر، باید با چالش بازسازی سازه‌های شهری متروکه کنار بیایند.

شیوه‌های کاری

همه‌گیری کرونا نشان داد که دورکاری برای اغلب شاغلان از جمله معماران مفید است. چون هزینه مادی و روانی رفت ‌ وآمدهای طولانی را کاهش می‌دهد.

شاید معماران در آینده، هرگز مشتریان را رو در رو ملاقات نکنند و استخدامشان هم به موقعیت جغرافیایی خاصی محدود نشود.

نتیجه گیری

شاید نقش یک معمار در راستای پیشرفت های فناوری تغییر کند، اما باز هم مردم به مکان هایی ساده، پایدار و رویایی برای کار، استراحت و بازی نیاز خواهند داشت.

اگر فردی خلاق و هنرمند هستید که به خوبی با تغییرات، سازگار شده و به پیشرفت ادامه می‌دهید؛ پس رشته طراحی معماری برایتان، شغلی مناسب خواهد بود.