دوشنبه , ۵ فروردین , ۱۳۹۸

با توجه به افزایش نرخ ارز و قیمت برخی مال‌های مشمول پرداخت دیه، برخی حواشی در مورد افزایش قابل توجه نرخ دیه سال ۱۳۹۸ مطرح شد. این گمانه‌ها با صحبت‌های یکی از مقام‌های قضایی جمهوری اسلامی ایران در روز ۱۳ اسفند سال ۱۳۹۷ پایان یافت.

 

نرخ دیه سال 1398

نرخ دیه سال 1398 ابلاغ شد

معاون اول قوه قضاییه با اشاره به ابلاغ نرخ دیه در سال ۹۸، گفت: دیه یک مرد مسلمان برای ماه‌های غیرحرام در سال ۹۸، ۲۷۰ میلیون تومان تعیین شد.

حجت‌الاسلام و المسلمین محسنی اژه‌ای معاون اول و سخنگوی دستگاه قضا در حاشیه جلسه مسئولان عالی دستگاه قضایی در رابطه با مباحث مطرح شده در این جلسه در جمع خبرنگاران گفت: یکی از موضوعاتی که در جلسه امروز مسئولان عالی قضایی مطرح شد بحث دیه بود.

وی گفت: همان طور که مردم عزیز استحضار دارند طبق قانون رئیس دستگاه قضایی ابتدای هر سال باید مبلغ دیه را تعیین و اعلام کند.

معاون اول دستگاه قضا گفت: امسال خیلی از مسئولان ذیربط و نیز رئیس کل بیمه مرکزی تقاضا داشتند که این تعیین میزان نرخ دیه در جهت تسهیل امور مردم و قرارداد‌هایی که می‌خواهند منعقد کنند هر چه زودتر اعلام شود، بنابراین در جلسه امروز بحث دیه مورد رسیدگی قرار گرفت. البته روز گذشته بنده یک جلسه مقدماتی با حضور ۱۵ نفر از کارشناسان ذیربط داشتم که در جلسه امروز نتیجه آن مطرح شد.

وی گفت: نهایتاً در جلسه امروز مقرر شد که دیه یک مرد مسلمان در سال جدید ۲۷۰ میلیون تومان برای ماه‌های غیرحرام باشد که البته به طور طبیعی یک سوم همین مبلغ برای ماه‌های حرام به این مبلغ اضافه می‌شود؛ یعنی در ماه‌های حرام ۹۰ میلیون بر این ۲۷۰ میلیون تومان افزوده می‌گردد.

حجت الاسلام و المسلمین محسنی اژه‌ای در ادامه در پاسخ به سوال یکی از خبرنگاران در رابطه با گوشت‌های دپو شده در یکی از گمرکات کشور گفت: در این موضوع قوه قضاییه وارد شد و خود دستگاه‌های دولتی هم ورود کردند، البته وزارت خانه‌های صمت و جهاد و خود گمرک هم باید سریع‌تر وارد می‌شدند، چون در شرایطی که مردم به این کالا نیاز دارند و جز ضروریات آن‌ها است باید هر چه سریع تر، ترخیص می‌شد و به دست مردم می‌رسید.

وی افزود: در عین حال، هم قوه قضاییه و هم خود دولت به این موضوع ورود کردند و اکنون بر اساس آن چه که دولت اعلام کرده است در این خصوص مشکلی وجود ندارد.

معاون اول دستگاه قضا گفت: امیدوار هستیم از این به بعد هم نه تنها برای گوشت بلکه برای سایر کالا‌هایی هم که وارد می‌شود ترتیباتی اتخاذ گردد که سریع‌تر ترخیص شوند، به خصوص آن کالا‌هایی که بر طبق ضوابط و مقررات وارد شده و مورد نیاز مردم است هر چه سریع‌تر ترخیص شود.

ADVERTISEMENT

وی گفت: البته کالا‌هایی که صاحب کالا و یا خود دولت وارد می‌کنند یک مهلت زمانی دارند که می‌توانند در آن مهلت زمانی آن کالا را ترخیص کنند، اما با توجه به شرایط و نیازمندی‌های جامعه بهتر است ترتیباتی اتخاذ شود که کالا‌هایی که طبق ضوابط و مقررات وارد شده اند بر اساس مقررات هر چه سریع‌تر هم ترخیص شوند.

بدین ترتیب، نرخ دیه برای سال ۹۸ مبلغ ۲۷۰ میلیون تومان تعیین گردید که به نسبت سال جاری، ۳۹ میلیون تومان افزایش نشان می‌دهد. افزایشی که در دیه ماه‌های حرام ۵۲ میلیون تومان خواهد بود نرخ دیه ماه‌های حرام در سال آتی ۳۶۰ میلیون تومان خواهد بود.

 

جدول مقایسه نرخ دیه در 10 سال اخیر

جدول نرخ دیه

 

دیه چیست ؟

دیه یا خون بها یکی از قوانین اسلام است که بر اساس قانون مجازات اسلامی و نیز تعاریف فقهی مال یا پولی است که به سبب کشتن انسان یا نقص عضو به کسی که صدمه دیده است یا به بازماندگان او پرداخت می‌شود.  همچنین بر اساس تعاریف حقوقی دیه کیفر نقدی است که از مجرم به نفع مجنی‌علیه یا قائم مقام او گرفته شود. میزان دیه از سوی شارع (دادگاه) برای جنایت تعیین شده‌است. میزان دیه در دین اسلام برای مرد و زن مسلمان و مردان و زنان سایر دین‌های آسمانی متفاوت است.

 

دیه در ماه های حرام

چهار ماه قمری ذی القعده، ذی‌الحجه، محرم و رجب ماه‌های حرام هستند. در این چهار ماه -به‌جز برای دفاع- جنگ کنار گذاشته می‌شود و دیه افزایش می‌یابد. هدف از این کار ایجاد امنیت برای افرادی است که می‌خواهند به حج بروند یا تجارت کنند و به سلامت به شهر خود برگردند. این سنت، از قبل از اسلام به جا مانده است.

 

صدمه و فوت در یک ماه

حال این سوال مطرح می‌شود که اگر کسی در ماه عادی صدمه ببیند، اما در ماه حرام فوت کند، یا برعکس، دیه چطور تعیین می‌شود. این مورد نیز در قانون پیش‌بینی شده است و پرداخت دیه وابسته به این است که صدمه وارده و فوت هر دو در یکی از ماه‌های حرام یا در حرم مکه واقع شده باشند. یعنی به طور مثال صدمه در ماه رجب وارد آمده و مصدوم در همان ماه فوت کند؛ بنابراین اگر صدمه وارده در ماه محرم و فوت فرد در ماه صفر انجام پذیرد، این امر موجب تغلیظ قرار نمی‌گیرد. اما اگر صدمه در ماه ذیحجه وارد آمده و فرد در ماه محرم فوت کرده باشد، دیه تغلیظ و تشدید می‌شود.

 

نرخ دیه در اسلام

بر اساس نظر فقه اسلامی، میزان دیه یک مرد مسلمان، بر اساس یکی از این شش معیار ۱۰۰۰ گوسفند، ۲۰۰ گاو، ۱۰۰ شتر، ۲۰۰ دست حله یمنی، ۱۰۰۰ دینار طلا، یا ۱۰۰۰۰ درهم نقره تعیین می شود.

 

تفاوت دیه زن و مرد

اکثر فق‌ها بر نصف بودن دیه قتل زن نسبت به مرد اجماع دارند و ادعا شده که در مورد این امر بین فق‌های شیعه و فق‌های اهل سنت اتفاق نظر وجود دارد. صاحب جواهر می‌گوید: اشکال و اختلافی نه در نص و نه در فتوا بر نصف بودن دیه زن نسبت به مرد وجود ندارد. اجماع بر این امر قائم است و اخبار مستفیض یا متواتر نیز در این باب وجود دارد بلکه مسلمین بر این امر متفقند.

فقهای اهل سنت نیز عموماً همین نظر را دارند و آن را به عنوان یک امر مورد اتفاق نقل کرده‌اند. عبدالقادر عوده در کتاب التشریع الجنائی می‌گوید: «فق‌ها بر این امر اتفاق دارند که دیه زن نصف دیه مرد است».

 

دیه در ایران

در فقه اسلام که مبنای قانون مجازات اسلامی در ایران است، دیه به قتل یا جرح غیر عمدی تعلق می‌گیرد، ولی در صورت عمد هم ممکن است، ولی دم یا مجنی‌علیه از قصاص بگذرد و به گرفتن دیه راضی شود که در این صورت قصاص به دیه تبدیل می‌شود. «قتل عمد موجب قصاص است لکن با رضایت، ولی دم و قاتل به مقدار دیه کامله یا کمتر یا زیادتر از آن تبدیل می‌شود».

 

مسئول پرداخت دیه

پرداخت دیه بر عهده فرد مقصر است و اگر وی فوت نموده باشد از ماترک وی پرداخت می‌شود. البته امروزه در صورتی که تصادف با خودرو صورت گیرد پرداخت دیه برعهده شرکت‌های بیمه‌گر می‌باشد.

همچنین در مواردی پرداخت دیه کشته‌شدگان را حکومت جمهوری اسلامی ایران بر عهده می‌گیرد از جمله در زمانی‌که شخص یا اشخاصی در اثر ازدحام کشته/زخمی‌شوند یا جسد مقتولی در خیابان و اماکن عمومی پیدا شود و نتوان این قتل را به کسی نسبت داد، دیه از بیت‌المال پرداخت می‌شود و فرقی نمی‌کند متوفی بر اثر قتل عمد کشته شده باشد یا قتل غیر عمد. (مثل حادثه رانندگی) در حالتی که مراجع انتظامی قتل را عمد تشخیص دهند، اگر مقصر یا قاتل در نزد مراجع قضایی شناخته نشود، ورثه دیه شخص را از دولت دریافت می‌کنند؛ یا اگر قاتل پس از مرگش شناسایی شود، پس از مرگ قصاص به دیه تبدیل شده که باید از اموال برجای مانده از وی پرداخت شود و اگر مالی نداشته باشد از اموال نزدیکترین خویشاوندان وی و اگر خویشاوندی نداشت یا آن‌ها استطاعت پرداخت آن را نداشتند، (اعسار آن‌ها ثابت شد) حکومت پرداخت آن را به دولت واگذار می‌نماید.

در مواردی که پس از پرداخت دیه از جانب دولت، قاتل شناسایی شود، موظف است دیه را به بیت‌المال برگرداند. این حکم شامل عابران پیاده‌ای که از محل ممنوع عبور افراد پیاده در خیابان‌ها و اتوبان‌ها عبور می‌کنند و با خودروی دارای سرعت مجاز برخورد کرده و کشته می‌شوند و راننده حاضر یا متواری شده‌است، نمی‌باشد و دیه‌ای به خانواده این گروه از مقتولین تعلق نمی‌گیرد.

 

جرائم مشمول دیه

قتل یا جرح یا نقص عضو که به طور خطای محض واقع می‌شود و آن در صورتی است که جانی نه قصد جنایت نسبت به مجنی علیه را داشته باشد نه درصدد انجام عملی بوده است که مقتول را بکشد، مانند آن که تیری را به قصد شکاری رها و به شخصی برخورد کند و آن شخص کشته شود.
قتل یا جرح یا نقص عضو که به طور خطای شبیه عمد واقع می‌شود و آن در صورتی است که جانی قصد فعلی را که نوعاً سبب جنایت نمی‌شود داشته باشد.
مواردی از جنایت عمدی که قصاص در آن‌ها جایز نیست.
برابر قانون مجازات، جنایت‌های عمدی و شبه‌عمدی دیوانه و نابالغ به منزله خطای محض است؛ همچنین اگر شخصی کسی را به اعتقاد قصاص یا به اعتقاد مهدورالدم بودن به قتل برساند و این امر بر دادگاه ثابت شود، قتل به منزله خطای شبیه عمد است.

 

تعلق دیه به ارث

برابر قانون مجازات اسلامی دیه به ارث می‌رسد. یعنی وقتی شخصی کشته شود و برابر قانون، ولی دم تقاضای دریافت دیه کنند، این دیه به تمام وراث مقتول به جز بستگان مادری وی ارث می‌رسد آن هم به همان شیوه‌ای که بقیه اموال وی بین وراث تقسیم می‌شود. این را نیز بدانید که وقتی چند نفر در قتلی دست داشته باشند همه افردی که در این جرم شریک بوده‌اند در پرداخت دیه نیز شریک هستند و به طور مساوی باید سهم خود را از رقم دیه پرداخت کنند.

 

مهلت پرداخت دیه

اینطور نیست که وقتی حکم دیه صادر شد، فرد محکوم وقت زیادی برای پرداخت آن داشته باشد بلکه در قانون مهلت پرداخت دیه در موارد مختلف از زمان وقوع قتل مشخص شده و به ترتیب زیر است‌:
دیه قتل عمد باید در ظرف یک سال پرداخت شود.
دیه قتل شبیه عمد ظرف دو سال محکوم باید دیه را بپردازد.
در خطای محض این مهلت به سه سال افزایش می‌یابد.
نکته اینکه این مدت‌ها قانونی هستند و در صورتی که طرفین سر تاریخ دیگری توافق کنند از نظر قانون منعی ندارد. البته این را نیز به خاطر داشته باشید که در قتل خطای محض، مجرم باید هر سال یک سوم دیه را بپردازد.

 

انواع دیه

دیه قتل، دیه منافع عضو، دیه جراحت، دیه اعضای بدن

 

نرخ دیه در ماه حرام و غیر حرام سال 98 



این مطلب مفید بود ؟
بدمتوسطخوبخیلی خوبعالی ( تعداد رای دهنده 4, میانگین امتیاز: 4٫00 از 5)
Loading...

ارسال این مطلب برای دوستانتان (دکمه رو لمس کنید)


ارسال دیدگاه شما

نام(لازم)

به » کانال تلگرام ما « بپیوندید